باب تفصيل است كسر ياء را بما قبل دادند وياء را در ياء ادغام كردن و معنى او در اصل زنده گردانيدن است بعد از آن مستعمل شده در عرف بمعنى دعا كردن به زندگى بعد از آن مستعمل شده بمعنى دعاى خير مطلقا وغالب شده استعمال او در سلام كه قسم شايع دعاى بخير است .
ومراد اينجا عامتر است از سلام و غير او از انواع احسان ونيكويى چنان كه در بعض روايات از اهل بيت عليه السّلام وارد شده ومشهور آنست كه تحيت با حسن عبارت از آنست كه در جواب سلام زياده كنند چيزى بر لفظ سلام چنان كه اگر گويند ( سلام عليكم ) در جواب گويند ( سلام عليكم ورحمة الله يا سلام عليكم و بركات الله يا سلام عليكم ورحمة الله وبركاته ) و اگر گويند ( سلام عليكم ورحمة الله ) در جواب گويند سلام عليكم ورحمة الله وبركاته و در تحيت به مثل عبارت از آنست كه در جواب سلام چيزى زياده كنند .
بلكه همان لفظ را كه در اصل سلام واقع شد اعاده كنند و در بعض احاديث وارد شده كه شخصى بر پيغمبر سلام داد وگفت ( السلام عليك ) آن حضرت فرمود ( السلام عليك ورحمة الله وبركاته ) دگرى گفت ( السلام عليك ورحمة الله ) آن حضرت فرمود ( عليك السلام ورحمة الله وبركاته ) ودگرى گفت ( السلام عليك ورحمة الله وبركاته ) و آن حضرت فرمود ( وعليك ) آن شخص گفت يا رسول الله صلَّى الله عليه وآله وسلَّم چرا جواب تحيت من با حسن نفرمودى گفت از جهة آن كه نگذاشتى براى من زيادتى پس جواب تحيت تو به مثل دادم .
ووجه آن اين است كه سلام مذكور جامع جميع مطالبى است از دفع مضرتها وتحصيل منفعتها وثبات آن .
ومرويست از ابن عباس كه گفت مراد از قول او ( فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها ) آنست كه جواب تحيت مسلمانان بر وجه احسن گويند .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 199
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٩٩