آخر همين سوره ومندوب شده قيام شب بر ايشان و واجب مانده به پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم
هامش
شب وطايفه اى از كسانى كه با تو هستند ( قائم مىشوند ) و خدا تقدير مىكند اعمال شب و روز را . دانست ( خدا ) كه شما توانائى اين قدر قيام به شب نداريد ( فَتابَ عَلَيْكُمْ ) از اول به شما واجب نكرد بلكه رجوع فرمود بر شما با تخفيف پس در عوض قيام به شب كه با تمام كلفت خودتان را وادار كرده بوديد بعنوان تبعيت به حضرت پيغمبر ( ص ) از قرآن آن چه ممكن است بخوانيد .
وعلت رجوع خدا به شما كه قيام به شب را واجب نكرده همانا دانستن خداست كه جمعى از شما ( مسلمانان ) مريض وجمعى سفر مىكنند براى كسب وجمعى مشغول جنگ در راه خدا مىشوند .
پس وظيفه ء اولى شما قرائت قرآن است بخوانيد از قرآن آن قدر كه امكان داريد و اقامه ء نماز واداء زكات كنيد و در راه خدا قرض حسن بدهيد و آن چه قبلا براى خودتان مىفرستيد از اعمال خوب ، البته آن را در نزد خدا خواهيد يافت به خوبى و با اجر بزرگ و از خدا طلب آمرزش واصلاح امورتان را بخواهيد به درستى كه خدا آمرزنده ورحم كننده است .
پس اين آيات بطور واضح بيان مىكنند كه قيام بر مؤمنان واجب نبود بلكه جمعى از ايشان بعنوان تبعيت به حضرت پيغمبر ( ص ) در اعمال خير قائم بودند تا اين كه خداوند عالم خبر داد كه علت عدم وجوب به ايشان همانا عدم توانائى ايشان است از جهت عذرهائى كه در روايات بيان شده است از قبيل مرض و مسافرت وجنگ و در ضمن بيان مىكند كه وظيفه ء مؤمن قرائت قرآنست به قدر امكان و اقامه ء صلاة وايتاء زكات و قرض دادن به خدا در راه خدا و طلب آمرزش از خدا و اين معانى ابدا مربوط به نسخ وجوب نماز شب نيست چون كه وجوب قيام شب مستفاد نبود از آيات گذشته تا اين كه با آيات ذيل منسوخ شوند .
ومرحوم طبرسى در تفسير اين آيات مىفرمايد در ظاهر آيات مقتضى نسخ نيست بلكه آيات در حال خود باقى و قيام بليل مستحب مؤكد است نه واجب تا اين كه نسخ شود .
و تفصيل اين مطلب را در جلد دوم اثبات الايات بيان كرده ام رجوع به آن كتاب نماييد .