وبرين تقدير معنى چنان شود كه اين مسجد سزاوار است به آن كه نماز كنى در او نه مسجد ضرار وقول او ( إِلَّا الْحُسْنى ) احتمال دارد كه بمعنى الا الفعلة الحسنى باشد يعنى مگر كار نيكو را كه عبادتست و احتمال دارد كه بمعنى ( الا الارادة الحسنى ) باشد يعنى مگر اراده ء نيكو وحسنى بر تقدير اول صفت مفعول به ( اردنا ) باشد و بر تقدير ثانى صفت مفعول مطلق او وقول او ( من قبل ) مىتواند بود كه متعلق به حارب يعنى آن كس كه محاربه كرده است با خدا ورسول او پيش از بناء مسجد مذكور ومىتواند بود كه متعلق باشد ( به اتخذوا ) يعنى بنا كردند مسجد مذكور را پيش از ظهور نفاق ايشان به سبب تخلف نمودن از غزوه ء تبوك ليكن احتمال اول ظاهرتر است لفظا و معنى وقول او ( والَّذِينَ اتَّخَذُوا ) احتمال دارد كه معطوف باشد بر مبتداى كه خبر او ( مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ ) است مقدم برو در سابق كلام يعنى از اهل مدينه اند آن منافقان كه بنا كردند مسجدى بر وجه مذكور و احتمال دارد كه مبتدايى باشد خبر او محذوف يعنى ( وفي من وصفنا الذين اتخذوا ) يعنى و در منافقان مذكورند آن منافقان كه بنا كردند مسجدى برين وجه و احتمال دارد كه محلا منصوب باشد بتقدير اعنى يعنى ومىخواهم ومخصوص مىگردانم بذكر آن منافقان را كه بنا كردن اين چنين مسجدى ومؤيد اين معنى است قرائت نافع وابن عامر الذين اتخذوا لي واو بر تقدير سوق آيت مذكوره دالست بر آن كه عمارت مسجد از جمله ء عبادات كامله است به شرط آن كه به قصد عبادت و تقوى باشد نه بنا بر اغراض فاسده و نماز كردن در مسجدى كه بناى او بر اخلاص باشد فاضلتر است از نماز كردن در غير او .
الاية الثانية عشر قوله تعالى فى سورة المائدة : ( وإِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ اتَّخَذُوها هُزُواً ولَعِباً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ ) ( 58 )
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 162
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٦٢