نيست يا كامل نيست ومىتواند بود كه مراد حصر اضافى باشد نسبت به كفار يعنى عمارت صحيحه مساجد از كفار واقع نمىشود زيرا كه عبادت از كفار صحيح نيست اگر چه مطلوبست ازيشان وتخصيص جماعت مذكورين بذكر جهت اهتمام است بشأن ايشان وتنبيه بر آن كه اگر مؤمنان متصفند به اين صفات ومقتضاى ايمان اتصافست به اين صفات ووجه عدم ذكر ايمان به رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم و ساير اركان اصول وفروع آنست كه ايمان به خدا بحسب حقيقت متضمن ايمان به رسول به خداست هم چنان كه ايمان به رسول خدا متضمن ايمان به باقى اصولست واتصاف به عبادات مذكوره مستدعى اتصاف به باقى عبادات بحسب عادت و بر هر تقدير سوق كلام دالست بر آن كه عمارت مساجد از جمله ء عبادات كامله است ومراد از عمارت مساجد عامتر است از بناى اصل مساجد ( و حرام است آن چه ازيشان ويران شود ) و فرش انداختن و چراغ روشن كردن در ايشان وجاروب كردن و پاك نگاه داشتن ايشان ودرآمدن در ايشان جهت اداى عبادات ودرس علوم و نگاه داشتن ايشان از سخن دنيا چنان كه در حديث نبوى : صلَّى الله عليه وآله وسلَّم واقع شده كه فرمود : يأتى فى آخر الزمان ناس من امتى يأتون المساجد يقعدون فيها حلقا ذكرهم الدنيا وحب الدنيا لا تجالسوهم فليس للَّه بهم حاجة .
يعنى خواهند آمد جمعى در آخر الزمان از امت من كه درآيند در مساجد وبنشينند آنجا در حلقهاى مجلسها ذكر ايشان سخن دنيا باشد ودوستى دنيا همنشينى مكنيد با ايشان زيرا كه نيست خداى تعالى را با ايشان نظر رحمتى ونيز مرويست از پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه فرمود ( من الف المسجد ألفه الله ) يعنى هر كه الفت گيرد با مساجد الفت گيرد خداى تعالى با او ونيز فرمود ( اذا رأيتم الرجل يعتاد المساجد فاشهدوا له بالإيمان ) يعنى هر گاه ببينيد كسى را كه عادت مىكند
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 155
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٥٥