باشد مثل آن كه محمول شود بر معنى ( الا مسلمين ) يعنى بايد كه نيايند در مساجد مگر بعد از آن كه مسلمان شوند .
ومخفى نماند كه آيت مذكوره دلالت مىكند بر آن كه حرام است منع مساجد از عبادت خداى در آن و حرام است خراب كردن مساجد وسعى كردن در خرابى آن بهر وجه كه باشد و بر آن كه سنت است عبادت خداى تعالى در مساجد وسنت است بناى مسجد وعمارت آنها ومؤيد اينست آن كه روايت كرده اند از رسول صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه فرمود :
( من اتخذ مسجدا ولو كمفحص قطاة بنى الله له بيتا فى الجنة ) يعنى هر كه بنا كند مسجدى و اگر چه مثل خانه قطاة باشد كه آن مرغيست در غايت حقارت ، بنا كند از براى او خداى تعالى خانه ء در بهشت و روايت كرده اند از زيد بن على زين العابدين عليه السّلام كه او روايت كرد از پدران بزرگوار خود عليهم السلام كه مراد از مساجد الله در آيت مذكوره تمام روى زمين است بنا بر آن كه پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم فرموده است كه ( جعلت لي الارض مسجدا وترابها طهورا ) يعنى گردانيده است خداى تعالى از براى من همه ء زمين را مسجد يعنى جاى كه صحيح است نماز در آن و خاك زمين را پاك كننده كه به آن تيمم جايز است بخلاف پيغمبران سابق كه صحيح نبود ايشان را نماز مگر در موضع معين و خاك مطهر ايشان نبود وقول او ( وسَعى فِي خَرابِها ) اگر چه بحسب ظاهر اباء مىكند ( 1 ) ازين
هامش
( 1 ) ظاهر آيه ء كريمه از اين تفسير ( خرابى از جهت ممانعت از عبادت ) آبى نيست زيرا كه خرابى مسجد گاهى به صورت تخريب بنا مىباشد و گاهى بطريق ممانعت مسلمانان از عبادت چنانچه تعمير مسجد گاهى از جهت بنا و گاهى از جهت اشتغال به عبادت مىباشد و در ماده ء خراب خرابى از جهت بنا قيد نشده است نه لغة و نه اصطلاحا ( عرفا ) .