خلاف اصل است و خلاف اصل هر چند كمتر است در كلام بهتر است واينست مراد از قول ايشان كه مقتضى عموم ندارد .
و بعضى گفته اند كه حمل كلام بر بعضى از آن افعال ترجيح بلا مرجح است پس بايد كه محمول شود بر جميع آن افعال .
و حق آنست كه اگر يكى از آن افعال شامل جميع معانى افعال صالحه باشد اولى آنست كه كلام محمول شود بر آن مثل انتفاع در اين مقام وبرين تقدير آيت دلالت مىكند بر آن كه جميع انتفاعات به ميته حرام است مگر آن چه دليل اخراج آن كرده باشد و از اينجا لازم مىآيد كه ميته نجس العين باشد و نماز در جلد او صحيح نباشند .
وبرين قياس است حكم چيزهاى ديگر كه معطوف است بر ميته و دور نيست كه گفته شود كه هر گاه از آن افعال معينه انسب واقرب باشد به آن ذوات حمل كلام بر آن فعل معين بهتر باشد مثل اكل در آيت مذكوره ونكاح در آيت ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ )
ومؤيد قصد اكل است در آيت مذكوره آن كه در سبب نزول آن گفته اند كه عادت اهل جاهليت آن بود كه گوشت حيوانات مذكوره را مىخوردند و خون مىخوردند ازين جهت آيت مذكوره نازل شد .
ومراد از ميته حيوانيست كه حيات او زايل شده باشد بى ذبح شرعى وازين جهت استثناء كرده اند از ميته چيزهائى را كه حيات حلول نمىكند در او مثل پشم ، موى پر ، سم ، ناخن ، دندان ، شاخ ، استخوان ، تخم مرغ كه پوست بالاى كرده باشد ، وپنير مايه ء بره ، زيرا كه اينها نجس نيستند چه در ميته داخل نيستند بحسب حقيقت اگر چه بحسب ظاهر توهم مىشود كه داخل باشند وازين جهت
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 143
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٤٣