و در روايت آمده كه تحويل قبله واقع به اين آيت در ماه رجب پيش از جنگ بدر به دو ماه و پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم نماز ظهر مىگذارد و دو ركعت از فرض ظهر گذارده بود كه جبرئيل عليه السّلام نازل شد و اين آيت را بر آن حضرت خواند و آن حضرت روى به جانب كعبه گردانيد واصحاب متابعت نموده مردان به جاى زنان رفتند و زنان به جاى مردان و دو ركعت باقى را رو به كعبه گذاردند ازين جهت آن مسجد را مسجد القبلتين نام كردند .
ومراد از مسجد الحرام در اين مقام كعبه است به قرينه ء آن كه مطلوب ومحبوب پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كعبه بود وتقلب وجه آن حضرت بسوى آسمان جهة تحويل قبله از بيت المقدس به كعبه واقع شد و پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم دو ركعت آخر نماز پيشين را به جانب كعبه گذارد و در اين روايات بسيار است ووجه آن كه شطر الكعبه نگفت وشطر المسجد الحرام گفت تنبيه است بر آن كه قبله كسى كه نزديك باشد به كعبه برين وجه كه دورى مانع مشاهده ء او نباشد اگر چه مانع ديگر باشد مثل كورى وحايل و غير آن عين كعبه است به اجماع علماء وقبله ء كسى كه دور است از كعبه وقادر نيست بر مشاهده ء او به سبب دورى جهة كعبه است .
و بعضى فقهاء برآنند كه قبله ء كسى كه در مسجد الحرام است عين كعبه است .
وقبله ء كسى كه در حرم است مسجد الحرام است .
و حرم قبله ء اهل دنياست .
مخفى نيست كه ظاهر آيت وروايات مذكوره دالست بر ضعف اين قول .
وقول او ( وحَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ ) تعميم تحويل قبله است جميع مكلفان را بعد از تخصيص آن به پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم جهت تعظيم آن حضرت واجابت مسئول او و از جهة تصريح بعموم حكم و وجوب متابعت آن حضرت بر امت
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 125
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٢٥