وقت نماز شام است ومراد از زلف وقت نماز خفتن است و نماز پيشين وپسين در اين آيت مذكوره نيستند و بعضى از مفسران گفته اند كه مراد از طرفين روز وقت نماز بامداد و وقت نماز عصر است و بعضى گفته اند وقت نماز بامداد و وقت نماز عصر است از جهة آن كه ما بعد زوال را شبانگاه مىخوانند چنان كه اول روز را بامداد مىخوانند و بر هر دو قول مراد از زلف وقت نماز شام وخفتن است ومخفى نيست كه قول اخير ظاهرتر است از ثانى وثانى از اول .
و بعضى گفته اند كه مراد از نهار ما بين صبح صادق است وغايب شدن شفق مغربى ومراد از طرفين او نصف اول و نصف آخر اوست و نماز بامداد در نصف اول است و چهار نماز ديگر در نصف آخر پس نمازهاى پنجگانه به تمام داخلند در قول او : اقم الصلاة طرفى النهار وقول او : زلفا من الليل بمعنى طاعاتى كه تقرب جسته مىشود به آنها بسوى خداى تعالى در بعض شب اشارتست . به نماز شب وعطف است بر الصلاة نه بر طرفى النهار وبرين تقدير اين آيت مطابق آيت گذشته است در شمول نمازهاى يوميه واجبه بر پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم ليكن اين توجيه بسيار بعيد است و بهتر آنست كه نهار محمول شود بر نهار شرعى و آن از صبح صادق است تا غروب آفتاب .
ومراد از طرفين او نصف اول و نصف آخر او باشد پس شامل شود سه نماز را ومراد از ( زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ) نيز بمعنى ساعات قريبه به نهار از شب نصف اول شب و نصف آخر شب باشد زيرا كه نصف اول شب نزديكست بروز گذشته و نصف آخر او بروز آينده وبرين تقدير سه نماز ديگر در زلفا من الليل داخل گردد .
پس آيت مذكوره دلالت كند بر وجوب شش نماز بر پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم يا بر وجوب بعضى از آن بر آن حضرت به انضمام احاديث مبينه ونكته در آن كه ( طرفى الليل )
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 106
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٠٦