در شاخهها جارى مىشود و نيز در اين روز قورباغهها بفرياد آيند و در روز شانزدهم نزد قبط اختلاف رياح است و نزد قبطيان باران مىآيد و گفتهاند كه در اين روز قارچ ميرويد و هر قارچى كه بريشه درخت نزديك باشد سم مهلك است و نزديك بصواب اين است كه اين گفتار راست باشد زيرا در طب ثابت شده كه شخص بايد زياد قارچ نخورد و امراضى كه از اين جهت روى دهد علاج آن در بيشتر كناشات طبى در باب اثبات سموم از قارچ مذكور است در روز هفدهم اثرى مذكور نيست .
در روز هيجدهم دبور است و نزد قبط باران و يا سرمايى روى مىدهد . در روز دوازدهم نزد ابرخس باد شمال سردى ميوزد . در روز بيستم بعقيده قبط بادهايى خواهد وزيد . در روز بيست و يكم چيزى ذكر نكردهاند و در اين روز جمرهء سوم كه آن را جمره كبرى گويند ساقط مىشود و در ميان هريك از جمرات يك هفته تمام فاصله است و از اين سبب جمره ناميده شد كه در اين ايام سرما ، بنابرأى آنان كه به اين مسئله قائلند از باطن زمين به ظاهر آن آشكار مىشود و اما آنان كه بخلاف اين رأى قائلند براى اين است كه هوا به جهت جرم آفتاب سرمايش مبدل بگرما ميگردد و شعاعهاى شمس نزديك ميگردد كه بطور عمودى بتابد و مسئله حرارت آب قنوات در زمستان و يرودت آن در تابستان به اين بحث متعلق است و ميان ابى بكر محمد بن زكرياء رازى و ابى بكر حسين تمار سؤال و جوابهايى در اين موضوع شده كه شخص جوينده را اقناع مىكند و دو فاضل مذكور بگفته يكديگر ردهايى نوشتهاند .
اعراب جمار را در شهور خود استعمال مىكردند تا اوقات آن اختلاف يافت و چنان كه گفتيم تفاوت پيدا گشت بدين جهت از شهور عربى بماههاى رومى كه ثابت و غير زايل است نقل شد و گفتهاند كه در سقوط جمره اول اقليم اول و دوم سرد مىشود .
در سقوط جمرهء دوم اقليم سوم و چهارم سرد ميگردد و در سقوط جمره سوم بقيه اقاليم سرد مىشود و نيز گفتهاند كه در جمرات از زمين بخارهايى بلند مىشود
آثار الباقيه ( فارسى ) — صفحة 391
مساهمون: أبو ريحان البيروني
ص٣٩١