توضيحات مترجم
در سفرنامهء شواليه شاردن از برخى كسان ، جايها ، و ديگر چيزها نام در ميان آمده كه آوردن شرح مختصرى از بعض آنها به جهتى مناسب مىنمود . آنها را بدون جداسازى نوعشان به ترتيب حروف تهجى آوردم . اميد آن كه سودمند باشد .
آپولونيوس
APollonios
از معروفترين رياضيون يونانى حوزهء اسكندريه منسوب به شهر پرگا از بلاد قديم ناحيهء پامفوليا در آسياى صغير ، مشهورترين اثر وى كتابى است در قطوع مخروطى كه ظاهرا در هشت مقاله بوده ، ولى مقالهء هشتم آن تاكنون به دست نيامده است . اين كتاب مشتمل بر تحقيقات پيشينيان و تحقيقات عمده اپولونيوس است ، و جمعى از رياضيون دورهء اسلامى آن را به عربى ترجمه و شرح و تلخيص كردهاند . از آن جمله هلال بن هلال حمصى ، ثابت بن قره ، ابو الفتح اصفهانى ، ابو الحسين عبد الملك بن محمد شيرازى و خواجه نصير طوسى .
( صفحه 40 مجله اول دائرة المعارف فارسى به سرپرستى دكتر مصاحب ) .
آدرين
Adrien
امپراتور رم ، متولد به سال 76 ميلادى . وى از سال 117 تا 138 پس از تراژان فرمانروا بود . در زمان امپراتورى او هنر و صنعت و ادبيات ترقى و رونق يافت .
آدم : نوشتهاند چون مشيت و ارادهء پروردگار بزرگ بر آن قرار گرفت كه آدم را از گل بيافريند جبرئيل را به زمين فرستاد تا خاك از زمين برگيرد . زمين جبرئيل را سوگند داد خاك از من برمگير ترسم خلقى كه از مايهء من در وجود آيند كارهاى زشت و ناشايست كنند ، و من در معرض سخط و غضب خدا قرار گيرم . جبرئيل دست خالى بازگشت .
خدا ميكائيل را بدين كار به زمين فرستاد . زمين او را نيز بدان گونه سوگند داد . اين بار حق تعالى عزرائيل را فرستاد . زمين او را نيز سوگند داد . اما عزرائيل نپذيرفت و گفت فرمان خدا بالاتر از سوگند تست . آن گاه از جايى كه خانهء كعبه است خاك برگرفت و برد .
به ارادهء ربّ جليل خاك گل شد و مدت چهل روز همچنان بود تا حق تعالى به قدرت خويش از آن خاك آدم آفريد . عطار گفته است :
خاك ما گل كرد در چل بامداد * بعد از آن جان را در آن آرام داد
و اهلى شيرازى در همين معنى سروده است :
بسرشت به چل صباح ايزد گل تو * كز صبر خمير مايه گيرد دل تو
و سنايى فرموده است :
كز براى پخته گشتن كرد آدم را خداى * در چهل صبح الهى طينت پاكش خمير