1 - زبيده مكنى به ام جعفر كه در سال 156 او را به زنى گرفت . مادر محمد امين بود و در ماه جمادى الاولى سال 216 درگذشت .
2 - امة العزيز كه كنيز بود و على را به دنيا آورد .
3 - ام محمد دختر صالح مسكين كه در ماه ذى حجه 187 با وى زفاف كرد .
4 - عباسه دختر سليمان بن ابى جعفر كه با وى نيز در ذى حجه 187 زفاف كرد .
5 - عزيزه دختر غطريف ، دختر برادر خيزران . وى زن سليمان بن ابى جعفر بود و پس از آن كه شوهرش او را طلاق داد به زنى گرفت .
6 - جرشى عثمانى دختر عبد اللّه بن محمد عثمانى . مادر بزرگ پدر اين دختر حضرت فاطمه دختر حسين بن على عليه السلام بود .
زنان عقدى هارون الرشيد هنگامى كه درگذشت اين چهار بودند : ام جعفر ، ام محمد دختر صالح ، عباسه دختر سليمان و جرشى عثمانى .
و پسرانش اينان بودند : محمد اكبر كه مادرش زبيده بود . عبد اللّه مأمون كه مادرش مراجل كنيز بود . قاسم مؤتمن كه مادرش كنيز بود . محمد معتصم ، على ، ابو عيسى ، ابو يعقوب محمد ، ابو العباس محمد ، ابو سليمان محمد ، ابو احمد محمد .
و دخترانش به اين اسامى بودند :
سكينه ، ام حبيب كه مادرش مارده بود . اروى ، ام محمد ، فاطمه ، ام ابيها ، ام سلمه ، خديجه ، ام قاسم ، رمله ام جعفر ، ام على ، ام العاليه ، ريطه .
هلاكو - چنگيز در رمضان 624 در هفتاد و دو سالگى درگذشت . او هفت پسر داشت ، و پيش از مردن سومين پسرش اوكتاى قاآن را جانشين خود كرد . او نيز بعد از سيزده سال سلطنت در سال 639 مرد و پس از اوكتاى پسرش ، گيوك خان پادشاهى يافت .
اوكتاى هم پس از يك سال و كسرى سلطنت روز نهم ربيع الآخر سال 647 درگذشت و منگوقاآن جاى او را گرفت . منگوقاآن برادر كوچك خود هلاكو را مأمور دفع اسماعيليه و مطيع ساختن خليفه بغداد كرد .
هلاكو بزرگترين پسران اباقاآن بود . مادرش سرقوىتى عيسويه ، و زنش دوقوز خاتون نام داشت . وى داراى هفت دختر و 14 پسر بود .
هلاكو در اواخر سال 653 از جيحون گذشت ، وارد خراسان شد ، و از طوس شمس الدين كرت را نزد ناصر الدين محتشم قهستان فرستاد و او را به قبول اطاعت خويش دعوت كرد . ناصر الدين كه پير و سست راى بود فرمانبردارى هلاكو را پذيرفت و نزد او رفت . از آن پس هلاكو به بسطام رفت ، دو تن از معتمدان خود را پيش خورشاه رئيس اسماعيليان قلعه الموت فرستاد و او را به قبول اطاعت دعوت كرد . چون پس از وقوع برخوردهايى خورشاه دانست كه توانايى پايدارى ندارد اول ذى قعده سال 654 از قلعه فرود آمد و تسليم شد .
آن گاه هلاكو كليهء قلاع اسماعيليان را ويران ، و هرچه در آنها بود غارت كرد . سپس دو پسر خورشاه و خواهران و برادران و ديگر بستگانش را كشت .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1947
مساهمون: ژان شاردن
ص١٩٤٧