يافتند . در سال 1451 فرقهاى از زنان كرملى تارك دنيا نيز تشكيل شد و در قرن شانزدهم سن ترز در آيين آنها تغييراتى داد .
در كتابخانه موزه بريتانيا طومارى است خطى به شماره 2094 كه در آن شرح چهل كاروانسرا باقى مانده از زمان شاه عباس بزرگ و جانشين او آمده . چون درج آن در اين جا خالى از فايده نيست عينا به نقل از نوشته محمد يوسف كيانىمندرج در صفحات 44 ، 46 ، 47 ، 48 ، 49 ، شماره پنجم مجلهء باستانشناسى و هنر ايران ، مورخ 1349 مىآورد . اين طومار ظاهرا در اواخر سلطنت سلسله صفويه نوشته شده است :
كاروانسراى شاه : در چهار سوى قيصريه است ، در برابر ضرابخانه ، و آن كاروانسرا را شاه عباس بزرگ ساخته است ، و در آن كاروانسرا تيمچه كوچك به معنى كاروانسراى كوچك نزديك به صد حجره بالا و پايين دارد ؛ و در آن كاروانسرا سوداگران بسيار مىآيند و مىباشند ؛ مثل سوداگران تبريز و اردبيل ؛ و در آن جا بالا خانههاست كه اكثرا زرگر ، ميناتراش ، و حكاك كه جواهرات مىتراشند ، و متاع تبريز و اردبيل از گليم و شال و جاجيم در آن جا خريد و فروخت مىشود . و ديگر سوداگران اصفهان كه در آن كاروانسرا حجره دارند ، از هر جنس متاع كه مىخواهى در آن جا هست . و ملك التجار در آن كاروانسرا مىنشيند و تيمچه ميان كاروانسرا اكثر هندوى مالدار مىباشند ؛ و در آن كاروانسرا در هر شب با سه چهار آدم كشيك مىدهند .
كاروانسراى طويله : كه در پهلوى كاروانسراى شاه است ، و در آن كاروانسرا بيشتر هندو مىباشند ، و بيشتر هندو كه در آن كاروانسرا هستند پارچهفروش مىباشند ، از هر جنس پارچه كه در هند مىآيد ايشان خريد و فروخت مىكنند . و اين كاروانسرا دو در دارد . يك در به قيصريّه مىرود . يك در ديگر به بازار چيتفروشان .
كاروانسراى محمد على بيگ لله : كه مشهور است به كاروانسراى لله بيگ ، و در آن فصل بهار و وقت گل سرخ و گل زرد در آن كاروانسرا خريد و فروخت مىشود ؛ و مرواريد را در آن كاروانسرا جماعت مرواريد فروشان سوراخ مىكنند . و در زمان شاه عباس بزرگ هر متاع كه از هندوستان مىآيد ازمنديل و پارچههاى خوب در آن كاروانسرا فرود مىآيد . و حالا زرگر و جواهر فروش در آن كاروانسرا كه نزديك پنجاه حجره بالا و پايين دارد هستند ؛ و حجرههاى بالا هندويان مىنشينند كه غالبا بزار و پارچه فروشند .
كاروانسراى انار فروشان : هر متاعى كه از اردستان مىآيد مثل انار و ربّ انار كه از شهر اردستان مىآيد در آن كاروانسرا فرود مىآورند . و آن كاروانسرا به كاروانسراى انار فروشان مشهور است ، و در آن كاروانسرا به غير از انار و شيرهء انار چيز ديگرى خريد و فروخت نمىشود . و متاع آن كاروانسرا انار رب و رب انار است .
كاروانسراى عربان : كه در پهلوى كاروانسراى انار فروشان است . هر متاعى كه از بغداد مىآيد در آن كاروانسرا فرود مىآيد ، و هر متاعى كه از بحرين مىآيد ؛ و متاع بغداد كتان و كفش بغدادى و عباود كدكى كه بر پشت اسب مىاندازند و جا نماز و غيره در آن كاروانسرا خريد و فروخت
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1901
مساهمون: ژان شاردن
ص١٩٠١