است . در سال 333 در اصفهان به محضر ابو الفضل بن عميد راه يافت ، و در سال 344 منجم دربار عضد الدوله شد و اين پادشاه دانشور و دانشپرور به شاگردى وى افتخار مىكرد . از جمله آثار مهمش صور الكواكب ، الكواكب الثابته ، و مطارح الشعاعات است . براى عضد الدوله از نقره كرهاى ساخت . در سال 376 درگذشت .
عماد الدوله در آغاز سال 338 بيمار شد و قرحهاى كه در كبدش به وجود آمده بود چنان دردناك بود و رنجش مىداد كه پنداشت مرگش نزديك شده است و چون فرزند ذكور نداشت به ركن الدوله پيغام فرستاد پسر بزرگش ابو شجاع پناه خسرو را كه بعد ملقب به عضد الدوله شد نزد او اعزام دارد تا فرماندهان سپاه و درباريان و بزرگان كشور با وى آشنا شوند و پس از در گذشت وى به سلطنت او گردن نهند .
ركن الدوله فرمان برد و پنا خسرو را كه در آن وقت چهارده ساله بود به شيراز فرستاد .
چون او به شهر نزديك شد عماد الدوله خود با جمعى از درباريان و بزرگان به پيشبازش رفت ، آن گاه كه به شيراز درآمد او را بر تختى نشاند و گفت همگان بر او سلام كنند .
سرانجام عماد الدوله كه اميرى نيكخو ، شكيبا ، مردم دوست ، و آبادى خواه بود پس از شانزده سال فرمانروايى در ماه جمادى الاخر همين سال يعنى سال 338 درگذشت .
عضد الدوله پس از اين كه بر بسيارى از دشواريها فائق آمد در ماه رمضان 357 سراسر كرمان را تصرف كرد .
روابط عضد الدوله با الطائع خليفه بسيار دوستانه بود . وى بعضى آباديها و مزارعى را كه معز الدوله و عز الدوله تصرف كرده بودند به طايع باز داد . در سال 367 عضد الدوله به عنوان پادشاهى فاتح وارد بغداد شد ، و خليفه در روى دجله به پيشبازش رفت ، به درخواست وى اجازه داد كه عضد الدوله سواره وارد دار الخلافه شود ، به او خلعت داد و چون عضد الدوله بر خليفه و مركز خلافتش مسلط شد از او خواست موافقت كند بر در سراى وى نيز پنج نوبت طبل بزنند
عضد الدوله در سال 357 كرمان را گرفت و گورگير بن جستان را به نمايندگى خود والى آن جا كرد و گورگير هرموز و مكران را به تصرف درآورد و ضميمه كشور عضد الدوله كرد . پس از چندى عضد الدوله بر ديار بكر و حوزهء علياى فرات استيلا يافت و دامنه حكومتش را تا حدود شام گسترش داد . اين شهريار بزرگ به آبادانى دلبستگى بسيار داشت ، بر مشهد حضرت امير المؤمنين على عليه السلام گنبد و بارگاه ساخت . در سال 371 در جانب خاور بغداد بيمارستان بزرگى بنيان نهاد ؛ روز پنج شنبه سوم صفر 372 گشود و بيست تن پزشك را در آن بيمارستان به معالجت بيماران گماشت . در شيراز نيز بيمارستانى بزرگ و چند آب انبار بنا كرد ؛ و به منظور آبادان كردن جلگه كريال واقع در زير اصطخر فارس ، هفت فرسنگى شمال شيراز در سال 365 بندى را كه به بند امير شهرت يافت بر رود كر ساخت . سرانجام وى كه پنجم ذى قعدهء سال 324 به دنيا آمده بود پس از سى و چهار سال امارت - پنج سال و شش ماه و چهار روز از اين مدت بغداد را نيز زير نگين داشت در چهل و هشت سالگى روز هشتم شوال 372
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1889
مساهمون: ژان شاردن
ص١٨٨٩