شكارهاى ديگر نيست . در چنين مواقع نيز غالبا از وجود شاهين استفاده مىكنند ، اما چون پرندهء شكارى مىترسد كه شكارش زير آب برود به ترساندن آن بسنده مىكند . شگفت اين كه اردك هم به عمد زير آب نمىرود . اما شكارچيها كه مترصد او هستند چندان صداهاى غريب مىكنند كه اردك هراسان به پرواز درمىآيد و در اين هنگام شاهين او را مىربايد .
مختصر آنچه تاورنيه درباره مرغان شكارى ايران نوشته است :
در ايران اقسام مرغان شكارى از قبيل قرقى ، عقاب ، شاهين و امثال اينها وجود دارد . در شكارخانه شاه هشتصد تا از انواع پرندگان شكارى نگهدارى مىشوند . برخى مخصوص شكار غزال و گراز و گورخرند ، عدهاى براى صيد درنا و غاز و بعضى براى شكار كردن كبك و تيهو و امثال اينها تربيت مىشوند . بيشتر مرغان شكارى شاه را از روسيه آوردهاند اما زيباترين و بهترينشان مرغانى است كه از كوههاى واقع در جنوب شيراز گرفتهاند .
در ايران بوقلمون وجود ندارد . مركز اول پرورش اين پرنده با تاويا بوده است . هنديها نخست به هلند ، سپس به ديگر كشورهاى اروپا بردند . بازرگانان ارمنى كه به ونيز رفته بودند بوقلمون را از آن جا به ايران آوردند و به شاه تقديم كردند . چون پادشاه از آنها خوشش آمد به چند خانوادهء ارمنى مقيم جلفا تقسيم كرد تا در ازدياد و پرورش آنها بكوشند . اما آنان به جهاتى بدين وظيفه نپرداختند تا همه تلف شدند .
شماخى : شهر شماخى در دامنهء كوهى رو به مشرق واقع است . از دور جمع ابنيه و عماراتش نمايان است . چشمانداز خوبى دارد . چون چندين سال قبل از صدمهء زلزله ، شهر قديم آن جا اكثرش خراب شده بوده است ، بناى تازهء آن جا را دولت روس به قاعده گذاشتهاند . همهء كوچههاى شهر عريض ، وسيع ، راست ، سنگفرش ، و دكاكين در دو طرف كوچه واقع است . عمارات و ابنيهء اين شهر جميع از سنگ تراشيده است . سنگش سفيد رنگ است و چندان سخت نيست . به سهولت تراشيده مىشود . آبش كم است و گوارا نيست . چند كاروانسراى خوب دارد . بهتر از همه كاروانسراى لله اوف است همه از سنگ ؛ بناى خوبى است .
دو سه كليساى عالى دارد ، و مساجد اهل اسلام هم بد نيست . سه چهار حمام به رسم ايران دارد . بعضى عمارات عالى خوب به قانون فرنگى ساختهاند . بر بلندى كوه ، مشرف بر آبادى شهر قلعه و توپخانه و بيوتات دولتى واقع است . خيلى باشكوه . . . سكنه اين بلده شيعه ، سنى ، روس و ارمنى درهماند . همه ترك زبان ، و اكثر آنها به زبان روس تكلم مىكنند .
مكتبخانهها هست كه مخارج آن از جانب دولت داده مىشود . اطفال مسلم و ارمنى را زبان روس درس مىدهند . اهلش خيلى خوشرو ، خوشمو ، باطراوت ، بسيار فضول و بد ذاتند . سماق شكى از محصولات اين جاست . پارچههاى ابريشمى را خوب مىبافند . نوار ابريشم و گلابتون از اين جا به اطراف مىبرند . كمربندهاى طلا و نقره سواركرده قمهء داغستانى در اين شهر ساخته مىشود . استادهاى لزگى قمهساز در اين شهر دكانها دارند و مشغول كارند . بر روى هم رفته جاى خوبى است . نان اين ولايت بهترين نانهاست . زنهاى اين شهر عفيفتر از بلاد ديگرند . ماست ، پنير ، سرشير خوبى دارد . در كلّاشى اهل اين ولايت استاد مردم عربند . . .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1874
مساهمون: ژان شاردن
ص١٨٧٤