وى را به بيرون شدن از كشور و رفتن به ديار بيگانگان برانگيخت ؛ و چون شاه از ماجرا آگاه گرديد قورچىباشى را بدان خطا كه رازش را بر شهبانو افشا كرده بود كشت . شهبانو نيز تاب اين حادثه نياورد ، و خود را از بام قصر به زير انداخت و درگذشت .
شاه صفى اول : از شاه عباس اول پنج پسر در وجود آمد : محمد باقر ميرزا كه به صفى ميرزا شهرت يافت .
حسن ميرزا ، محمد ميرزا ، امامقلى ميرزا . حسن ميرزا و اسماعيل ميرزا در طفلى درگذشتند .
شاه صفى پادشاهى شرابخوار ، عياش و بىرحم و خونريز بود ، چنان كه در مدت چهارده سال سلطنتش بسيارى از افراد خانوادهء پادشاهى و سرداران و بزرگان را كشت . اين درشتناك ناهموار كار سنگدل به يك بار چهل تن از بانوان و دختران و كنيزكان حرم را در گودالى كه در حرمسرا كنده بودند زنده به گور كرد ، و همسرش را نيز در حال مستى كشت . اغورلو خان ايشيك آقاسىباشى ، حسن بيگ يساول صحبت ، و عيسى خان قورچىباشى را كه از امراى بزرگ بود با سه پسرش به قتل رساند . از اينها بدتر امامقلى خان فاتح هرموز را كه سردارى بلند نام ، و همواره مورد بزرگداشت و تقرب شاه عباس بود با سه پسرش كشت .
در طول مدت سلطنت اين پادشاه خونريز آرام سوز مصائب و بلاهاى زيادى بر ايران وارد آمد و بارها اين سرزمين مورد حمله عثمانيان و تاخت و تاز اقوام مختلف قرار گرفت كه بر اثر آنها ويرانيهاى بسيار به بار آمد
عامه مردم از هر طبقه از سنگدلى و شقاوتش دائم در اضطراب و ترس بودند چه از كشتن ، كور كردن ، شكنجه كردن هيچ كس پروا نمىكرد . چنان كه دستور داد دهان دو نفر هندى را كه بر خلاف دستورش قليان كشيده بودند پر از سرب مذاب كردند .
بارى ، اين سلطان سفاك درشت خوى روز دوشنبه دوازدهم صفر 1052 قمرى برابر 1021 خورشيدى مطابق دوّم مه 1642 بر اثر افراط در مىخوارى درگذشت .
مدّت عمرش سى سال و چند ماه بود .
شاه عباس اول به هنگامى كه سلطان محمد ميرزا بزرگترين پسران شاه تهماسب حكومت هرات را به عهده داشت شب دوشنبه اول رمضان سال 978 قمرى برابر 949 خورشيدى مطابق 27 ژانويه 1571 ميلادى از زنش خير النساء دختر مير عبد الله خان والى مازندران پسرى به دنيا آمد كه بنا به فرمان شاه تهماسب او را عباس ناميدند . هنوز بيش از يك سال و نيم از عمرش نگذشته بود كه شاه وى را به ميرزايى شهر هرات منسوب ، و شاهقلى سلطان را به للگى وى معلوم كرد .
شاه تهماسب پس از اين كه شصت و چهار سال و يك ماه و بيست و پنج روز عمر و پنجاه و سه سال و شش ماه و بيست و شش روز پادشاهى كرد بامداد روز چهار شنبه پانزدهم صفر 984 قمرى برابر 955 خورشيدى مطابق 14 مه 1576 درگذشت و پسرش اسماعيل روز چهار شنبه 27 جمادى الاول 984 جاى او پادشاهى يافت . او در ابتداى سال 985 خواهرش زينب بيگم را به عقد عليقلى بيگ گوركان درآورد ، به حكومت هرات فرستاد و به وى دستور داد پس از ورود به هرات شاهزاده عباس ميرزا را از ميان بردارد . اما فرمانش به جهاتى به تأخير افتاد و اين پادشاه كه در سال 943 به دنيا آمده بود پس از يك سال و نيم پادشاهى روز يكشنبه
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1864
مساهمون: ژان شاردن
ص١٨٦٤