ترتيب پذيرايى همايون را به تفصيل تمام اعم از مقدار و چگونگى غذاها ، شربتها ، ميوهها ، لباسهاى تشريفاتى ، مراسم رسمى را دستور داد . فرمان مقرّر مىداشت همه دكانهاى شهرهاى سر راه بايد چراغانى و با قاليچهها و پارچههاى گرانبها و خوش رنگ و نگار زينت شود .
دختران و زنان روى قاليچهها بنشينند و با ميهمانان با گشادهرويى و ادب تمام سخن بگويند و هر كس در پذيرايى پادشاه هند كمتر كوتاهى ورزد به سختترين صورت مجازات مىشود .
نايب السلطنهء ده ساله خراسان و بزرگان در هرات از نصير الدين همايون پذيرايى شاهانه كردند . پادشاه ده روز در هرات ماند و هر شب در مجالس جشن و سرورى كه به مناسبت ورود وى بر پا مىشد شركت مىجست . در اين مجالس خوش آوازترين خوانندگان آواز مىخواندند .
ايام توقف همايون در هرات اتفاق را مصادف با عيد نوروز بود . پادشاه هند همانند سلطانى شكوهمند در جشن نوروز بر تخت نشست و بزرگان و درباريان هديههاى گرانبها به وى تقديم كردند .
سپس از هرات راهى مشهد شد و چون به آن جا رسيد به زيارت آستان حضرت رضا رفت و از سر اخلاص سر بدان درگاه منيع ساييد . پس از اين كه وارد قزوين و به كاخ شاه نزديك شد از اسب فرود آمد . شاه تهماسب تا جايى كه قالى گسترده شده بود به پيشباز آمد .
سپس وى را طرف راست خود بر تخت نشاند . شاهزاده سلطانم خواهر شاه نيز به احترام حميده بانو جشن بزرگى آراست .
بارى ، پس از اين كه همايون مدتى در قزوين ماند ، شاه پانزده هزار سپاهى در اختيار او نهاد و به وى اجازه بازگشتن داد . همايون از قزوين به تبريز ، و از آن جا به قصد زيارت مزار شيخ صفى الدين و شاه اسماعيل اول به اردبيل رفت و از جنوب درياى خزر به قزوين بازگشت و بعد از توديع با شاه تهماسب راهى مشهد شد . از آن جا به قصد رفتن به قندهار وارد جام شد . مزار شيخ جام را زيارت كرد و از سر ابتهال بر ديوار مزار نوشت :
اى رحمت تو عذر پذير همه كس * ظاهر به جناب تو ضمير همه كس
درگاه و در تو قبلهگاه همه خلق * لطفت به كرشمه دستگير همه كس
سرگشته باديه بىسرانجامى محمد همايون 14 شوال 951 همايون در مراجعت به هند با كمك پانزده هزار سپاهى كه شاه تهماسب در اختيار وى نهاد بيست و پنجم جمادى الثانى 952 بر قندهار مسلط شد و تا سال 961 قمرى 932 شمسى 1554 ميلادى ، به تدريج سراسر سرزمين هند را به تصرف خويش درآورد و تاج و تخت از دست رفتهاش را بازيافت ، اما دوران پادشاهيش پس از تحمل آن همه رنجمندى و آوارگى بيش از شش ماه نپاييد زيرا از پلكانى به زير افتاد و در سال 963 درگذشت و در دهلى به خاك رفت . حميده بانو بيگم نيز پنجاه سال پس از مرگ شوهر و شصت و سه سال بعد از پيوند با وى درگذشت .
بارى ، شاه تهماسب يكى از پادشاهان بزرگ سلسلهء صفوى است و گرچه درخور برابرى