پيشين بود . اردشير خود را وارث سلطنت آنان ديد ، از اين رو به پادشاهان پارس كه نزديك بودند ، و به ملوك طوايف دوردست نامه كرد و از آهنگ جهاندارى خويش كه نيك شدن مردم و به پاى داشتن دين را در آن مىدانست آگاهشان ساخت . برخى به فرمانبريش سر نهادند . برخى ديگر سر به فرمان او ننهادند تا نزديك او شدند ، و برخى سر نافرمانى برداشتند تا كار به كشتن ايشان كشيد . بدين گونه كار پادشاهى به كام او گرديد .
« و هموست كه شهر گور را در فارس بنياد نهاد . آن جا دشت بود . اردشير از آن دشت گذشت و فرمود تا آن شهر را ساختند و اردشير خرهاش نام كرد ، و در آن آتشگاهى برپا داشت .
اين شهر به كردار دارابگرد ساخته شده است . شهرهاى رام اردشير و بهمن اردشير خره و شهرهاى ديگرى نيز بساخت .
« از شهر سوق الاهواز تا ارجان آغاز قلمرو فارس از اين سوى سى و يك فرسنگ است .
از جان از بناهاى قبادين فيروز است . در ارجان پلى است بزرگ كه با سنگ بر روى رودخانه ارجان ساختهاند . درازيش از سيصد گز افزون است . از شگفتيهاى ارجان غارى است در دل كوهى ؛ در آن غار آبى بجوشد ، سپس دگرگون شود و چون موميايى سپيد - همان موميايى سپيد معروف شود . در دهانه غار درى آهنين هشتهاند كه سال تا سال تنها يك ، روز در پيش بزرگان و نيكان شهر گشوده شود . آن گاه مردى جامه بيرون كند و به درون رود ، و هرچه انباشته گشته است در شيشهاى جمع كند ، همهء آنچه در سال انباشته شود كم و بيش صد مثقال است و كمتر بر اين اندازه فزونى يابد . پس از آن در غار را ببندند و كليد كنند تا سال ديگر همان هنگام . آن شيشه را از آن پس كه قاضى و والى سر آن را بستند و مهر كردند نزديك سلطان فرستند .
خاصيت آن درمان كردن كونهها زخم و استخوان شكستگى است كه چون به اندازهء عدسى از آن با آب بياشامند ، در دم ، جايى را كه شكستگى ديده است ، يا آسيب رسيده است بهبود بخشد ، و گوشت روياند . » ترجمهء ح - مسعود
پرافانل دومان
Pere RaPhael Dumans
همراه تاورنيه جهانگير معروف فرانسوى به حلب و بغداد سفر كرد ، از آن پس ريشيليو هيأتى را به رياست وى به ايران فرستاد تا از شاه عباس كبير اجازهء فعاليت براى هيأتهاى مبلغ كاپوسنها بگيرد . رافانل پيش از گرويدن به فرقه كاپوسنها ژاك دوترتر
Jeaques du tertre
ناميده مىشد . در سال 1645 ميلادى برابر 1022 خورشيدى مطابق 1055 هجرى قمرى به ايران رسيد . وى به زبانهاى فارسى و تركى و نجوم و رياضيات تسلط داشت و به فلسفه و ادبيات مشرق زمين نيز آشنا بود و مدتى به شاه عباس دوم و چند تن از درباريانش زبان فرانسوى و رياضى و نجوم مىآموخت . در دربار نفوذ و احترام زياد داشت و هم او بود كه در گرفتن فرمان آزادى تجارت به نمايندگانى كه از طرف لويى چهاردهم به ايران آمده بودند كمكهاى مؤثر كرد .
دومان كتابى به نام « كشور ايران در سال هزار و ششصد و شصت
Etat Dela Perse en 0661
راجع به اوضاع ايران نوشت و تقديم كلبر وزير دارايى فرانسه كرد . اين كتاب در سال 1890 در پاريس به طبع رسيد .