پل سوم كه از پل كهنه دو هزار قدم فاصله دارد در زمان پادشاهى شاه عباس ثانى ساخته شده و از نظر معمارى از اين جهت كه بيشتر جبهههاى بيرونى آن با كاشيهاى بسيار زيبا پوشيده شده و تزيينات بديعى كه در مجموع آنها به كار رفته بر دو پل ديگر امتياز دارد . اين پل بيست و چهار دهنه دارد و از سنگهايى كه با مهارت تراشيده شده ساخته شده است .
زيباترين خيابانهاى حومههاى جديد شهر خيابان زيباى عباس آباد ، و از آن پس خيابان جلفاست . اما بسيارى از كوچههاى پايتخت تنگ و پر پيچ و خم و برخى از آنها مسقّف است ، و چون به سبب موقع طبيعى برف و باران در اين شهر بسيار نمىبارد اگر كوچهها و خيابانها را آبپاشى نكنند گرد و غبار همه جا را فرا مىگيرد .
قلعه اصفهان كه طبرك نام دارد قديمى است . قلعه داراى دو ديوار است و ديوار داخلى از ديوار بيرونى بلندتر مىباشد . هر دو ديوار داراى كنگرههايى است كه از آنها مىتوان به سوى دشمن تيراندازى كرد ، و در زير اين دندانهها در فواصل بيشتر سوراخهاى سه گوش تعبيه شده كه مدافعان از آنها مىتوانند روى سر مهاجمان ريگ داغ يا آب جوش بريزند .
اصفهان يك بيمارستان ، و افزون بر يك صد مسجد و مدرسه و شمار زيادترى حمام و مسافرخانه دارد ؛ و همهء اين بناها از نظر معمارى جالب مىباشند .
يكى از ميدانهاى مهم پايتخت ميدان كهنه واقع در قسمت كهنه شهر مىباشد . اين ميدان چهار گوش است و سيصد قدم طول و صد قدم عرض دارد . دكانهاى اطراف ميدان اختصاص به صاحبان حرف دارد . چند قهوهخانه نيز در آن داير است .
ميدان شاه در سمت جنوب غرب اصفهان مىباشد . اين ميدان به شكل مستطيل ، طولش ششصد و شصت قدم و عرضش دويست و دوازده قدم است . دور آن را غرفههاى دو طبقه و مسقف ساختهاند . در طبقهء دوم مىتوانند غربا و بىنوايان و حتى زنان روسپى سكونت كنند ؛ و در غرفههاى زيرين خردهفروشان و سازندگان انواع وسايل و ابزار ساده به كار اشتغال دارند .
در شمال و جنوب ميدان دو ميله تعبيه شده كه در بازيهاى چوگان و اسبدوانى .
به عنوان حدّ نهايى به حساب مىآيد . همچنين در ميان ميدان ميلهاى نصب گرديده كه اگر شاه بخواهد جامى از مطلّا محتوى يك صد تومان بالاى آن مىگذارند تا به هنگام مسابقه هركس توانست در حالى كه اسبش را چهار نعل مىتازد جام را با تير فرواندازد از آن او باشد .
در ضلع غربى ميدان عمارت مجلل و با شكوه و تماشايى عالى قاپو بنا شده ، و در ضلع شرقى مسجد شيخ لطف اللّه است كه به راستى كاشيكاريهاى ظريف و بديعش ديدنى و هوش رباست ؛ و در جبههء جنوبى ميدان مسجد با شكوه مسجد شاه قرار دارد كه طاقهاى مقوس آن در نهايت زيبايى است و مىتوان باور داشت كه در سراسر گيتى مانند آن بسيار نيست .
در بازار قيصريه كه سراسرش مسقّف و داراى چندين دالان مىباشد انواع امتعه به نمايش و در معرض فروش نهاده شده است .
قسمتى از ميدان كه در مدخل بازار واقع است در اختيار خردهفروشها ، آبنباتفروشها ، پينهدوزها ، مسگرها و امثال اينهاست .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1766
مساهمون: ژان شاردن
ص١٧٦٦