شده و هر مقصرى داخل محوّطه اول آرامگاه شود از تعرض مصون است . هنگام ورود به حياط دوم آرامگاه هر كس سلاح يا چوبدستى يا عصا دارد بايد آن را از خود جدا كند . در منتها اليه حياط دوم مطبخ است كه بيست و پنج يا سى اجاق دارد ، و روى هر كدام ديگ مسين بزرگى است كه در آنها غذا مىپزند و به مستمندان و زائران مىدهند .
مقبرهء شيخ صفى زير گنبدى هشت ضلعى واقع است ، ضريحش از چوب است و خاتمكارى ظريفى دارد ؛ و در چهار گوشهء بالاى آن چهار سيب بزرگ طلا نصب شده . روپوش ضريح زرى سرخ است ، و در قسمتهاى مختلف عمارت آرامگاه چندين چراغ طلا و نقره و مينا كارى وجود دارد .
در فاصلهء يك چهارم فرسنگ به شهر عمارتى عالى و زيبا كه داراى باغى بزرگ و حياطهاى متعدد است وجود دارد . در آن جا پدر و مادر شيخ صفى مدفونند . ( تاورنيه ) .
كاسپادروويل كه در زمان فتحعلى شاه به ايران آمده و سه سال در ايران به سر برده دربارهء اردبيل نوشته است :
اردبيل شهرى نسبة بزرگ است و به سبب اينكه داراى چشمههاى آب گرم متعدد مىباشد ، و نيز مدفن شيخ صفى الدين اردبيلى در آن جاست اهميت زياد دارد . مردم به اين زاهد معروف اعتقاد كامل دارند و نذرهاى خود را روى آرامگاهش مىگذارند . اردبيل شهرى قديمى است . حكومتش با خانى است كه عنوان بيگلر بيگى دارد و تابع حكومت آذربايجان مىباشد .
ارس يكى از رودهاى بزرگ آسياست كه در روزگاران گذشته ارمنستان را از سرزمين مدى جدا كرده است . اين رود از كوههاى نزديك ارزروزم سرچشمه مىگيرد ، و پس از اين كه از ارپا چاى و چندين رود كوچكتر كه سرچشمهء همه كوههاى قفقاز است مايهء بيشتر گرفت از دامنهء ارارات مىگذرد و بعد از پيوستن به رودخانه كور به درياى خزر مىريزد .
در فصل بهار بر اثر ذوب شدن برفهاى كوههاى اطراف مقدار آب اين رودخانه زياد و جريانش شتابناك و سركش مىشود اما در اواخر تابستان آبش چندان كم است كه از گدارهايش پياده و بىخطر مىتوان گذشت . گاسپار دروويل
موريس كوتز بوئه دربارهء ارس در سفرنامهاش نوشته است :
يكى از خصوصيت ارس اين است كه با اين كه در 39 درجهء عرض جغرافيايى جارى است در زمستان چنان يخ مىبندد كه در آن حال فوجها با مهمات خود بىهيچ رنج و خطر مىتوانند از روى آب عبور كنند . همچنين وقتى كه امراض سارى در عثمانى شيوع دارد هرگز بيمارى از آن سوى رود به داخل ايران سرايت نمىكند .
ارسطو حكيم نامور يونانى 384 پيش از ميلاد مقارن با سال اول نود و نهمين المپياد به دنيا آمد . پدرش نيفرماخس طبيب فيليپ پدر اسكندر ، مادرش فواستيس
Phoistsis
و مولدش استاژير
Stagire
بود . در خدمت افلاطون به تلمذ پرداخت و از جمله شاگردان مستعد و هشيوار وى بود ، و هر زمان افلاطون به سفر مىرفت جاى استاد به شاگردان درس مىآموخت . بيست سال