ابو يوسف يعقوب بن اسحاق معروف به فيلسوف العرب از جملهء اجلّه دانشوران عالم اسلام بود كه بتخصيص در علوم رياضى و طبيعى تبحر داشت . او از قبيله كنده بود و پدرش اسحاق بن صباح از سوى مهدى خليفه و هارون والى كوفه بود . در بغداد به دربار خليفه راه يافت ، و استاد احمد بن معتصم پسر خليفه شد . در علم هندسه ، فلسفه ، منطق ، حساب ، نحو ، نجوم ، طب و سياست و غيره كتب و رسالات متعدد تأليف كرده ، همچنين رسالهاى نوشته در بيان اين كه جهان و هرچه در اوست كروى است ؛ و نيز رسالهء ديگرى در شرح اينكه كليّه عناصر اوليه و جرم نهايى آنها كروى شكل است . بسيارى از آثارش از ميان رفته اما ترجمه لاتينى برخى از آنها بجاست . از جمله ترجمه رسالهاى دربارهء اين كه چرا رنگ آسمان آبىگون است . بخشى از رسائل فلسفى وى در سال 1950 به طبع رسيده است .
اپيكور فيلسوف معروف يونانى كه از 341 تا 270 سال پيش از ميلاد مىزيست . او فلسفه را فن حصول سعادت در زندگى مىشمرد و خير را تنها در لذات معنوى و آرامش باطن مىدانست .
اردبيل در دشت پهناورى ميان كوههاى طوالش و سبلان واقع شده ، ارتفاعش از سطح دريا 1100 متر است . طول جغرافياييش نسبت به نصف النهار گرينويچ چهل و هشت درجه و نوزده دقيقه شرقى و عرض جغرافياييش سى و هشت درجه و پانزده دقيقه شمالى مىباشد . رود بالقو از آن مىگذرد . هوايش در تابستان معتدل و در زمستان بسيار سرد است چنان كه گاهى به بيست تا سى درجه سانتىگراد زير صفر فرود مىآيد . بناى اردبيل را به فيروز شهريار سلسلهء ساسانيان نسبت مىدهند . آرامگاه شيخ صفى الدين عارف معروف جد پادشاهان صفوى در اين شهر است .
از جمله آثار مربوط به بقعه اين شيخ معروف فرمانى است از شاه تهماسب منقوش بر سنگ بزرگى دربارهء منع منهيات به اين شرح :
حكم واجب الاتباع صادر گشته كه از كليه ممالك محروسه از ايجاد شرابخانه ، پننگ خانه ، معجون خانه ، بوزه خانه ، قوال خانه ، بيت اللطف ، قمار خانه ، كبوتر بازى ، ريشتراشى ، طنبور زدن ، نرد باختن ، بدعت تعزيه ، خدمت امردان در حمامات ، جلوگيرى شود .
آرامگاه شاه اسماعيل و مسجد جمعه از ديگر بناهاى قديمى اين شهر مىباشد .
فاصلهء ميان اردبيل و تبريز بيش از دوازده فرسخ نيست . شهرت اردبيل از نظر موقع تجارى ابريشم و مقبره شيخ صفى و برخى از شاهزادگان دودمان صفى است .
« اردبيل كنار كوهى قشنگ واقع شده ، خانههايش از گل و خشت ، و كوچههايش تنگ و كج و معوج است ؛ اما كوچهاى كه در انتهاى آن كليساى ارامنه ساخته شده راست و زيباست .
رود كوچكى از خاور به باختر و از ميان شهر مىگذرد . انشعابات اين شهر كوچك باغهاى شهر را آبيارى مىكند ؛ و كاروانسراى خوبى در يك طرف ميدان بزرگ ساخته شده است .
مردمان اردبيل بر اين اعتقادند شراب انداختن در شهرشان گناه كبيره است . مدخل آرامگاه شيخ صفى در ميدان است ، و در مدخل عمارت آرامگاه زنجيرى به حلقههايى محكم
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1758
مساهمون: ژان شاردن
ص١٧٥٨