فصل نهم هيأت و ستارهشناسى
من دربارهء اين دو علم جدا از هم ، در يك فصل صحبت مىكنم . زيرا ايرانيان نه تنها ميان اين دو موضوع فرق نمىگذارند ، بلكه دانش نخستين را به سوداى علم دوّم فرا مىگيرند .
دانشمندان ايران آسترونومى (
Astronomie
) را علم نجوم مىخوانند ، و از آن علم به احوال ستارگان اراده مىكنند ، و مفهوم آسترولوژى (
Astrologie
) در نظر ايشان استخراج احكام و آثار اختران مىباشد و در زبان فارسى براى اين دو علم متمايز از هم فقط يك نام وجود دارد كه از دو كلمه تركيب يافته و معنى يكى از آن دو كرهء آسمانى و ديگرى بحث و گفتگو مىباشد . به سخن ديگر اين دو لفظ در مجموع مترادف آسترولگ (
Astrologue
) زبان يونانى مىباشد .
دانش ستارهشناسى و هيأت در نظر ايرانيان بسيار مهم و بزرگ شمرده مىشود ، و بدين سبب گسترش و تكامل زياد يافته و بتحقيق مىتوان باور كرد كه دانشمندان ايرانى در اين زمينه با محققان اروپايى برابرى توانند كرد ، و چنان كه آنان با اين علم آشنا هستند و بهره مىبرند ، ايرانيان نيز سود مىجويند ؛ و مهمترين عامل دلبستگى آنان به نجوم اين است كه ايرانيان بر اطلاق ، و ديگر مردمان مشرق زمين ستارهشناسى را كليد كليّهء امور آيندهء خود مىدانند ، و آموختن اين علم را بزرگترين آرزوهاى خود مىشمارند .
بارى ، غالب ايرانيان بر اين اعتقادند كه نجوم بىگمان آنان را مرادمند مىكند از اين رو به خرافات و موهومات و عقايد باطل اعتقاد كامل دارند ، و كسانى را كه ستاره - گران و اخترشناسان را مردمان دروغپرداز و شيّاد و فريبكار و گمراه كننده مىدانند