مىآورند .
از جمله گلههاى سفير يكى اين بود كه وقتى به قصد تعظيم سر فرود آورده بود مدتى سرش را روى زمين فشرده بودند تا زمانى بيشتر در حال پرستش شاه باشد ، همچنين هنگامى كه شاه وى را همراه خود به گردش بيرون شهر برده بود ناچار كرده بود پياده در قفاى او در لجنزارى حركت كند و به نشان اهانت ريش او را به چنگ گرفته بود . همچنين پادشاه وى را فرمانرواى سياهان ، پدركش ، برادركش و سگ خوانده بود ، و اهانتهاى ديگر در حقّ وى روا داشته بود .
شاه عباس ثانى بنا به مصلحت سياسى سفير پادشاه هند را مدتى زياد در دربار خود نگهداشت ، زيرا مىدانست مغول كبير در انتظار بازگشت سفيرش روز شمارى مىكند ، تا پس از مراجعت وى به محاصرهء قندهار بپردازد ، و پادشاه ايران در اين مدت فرصت نگه مىداشت تا خويش را آمادهء پيكار كند . از روى ديگر سفير هند سه روز پيش از بازگشت به كارى مبادرت ورزيد كه دربار ايران را در شگفتى و ناراحتى فرو برد توضيح اين كه سفير در مدت اقامت خود چندان كه اسب نژاده يافته بود خريده بود تا به هند برد . مأموران به وى گفتند پيش از گرفتن اجازهء مخصوص نمىتواند اسبها را از مرز بگذراند ، حتى خود تا گذرنامه نگيرد نمىتواند برود ، و مجاز نيست تا آن وقت اسبهايى را كه شاه به وى هديه داده ببرد . سفير به دستاويز اين كه سفيران از بند اين مقررات آزادند اين گفته را ناشنيده مىگرفت و چون دريافت كه سخنان وى به گوش درباريان ايران باد است شبى از سر ناچارى به رغم آنان دستور داد همهء شصت هفتاد اسب ممتازى را كه خريده بود پى كنند . اين كار مخصوصا تا زمانى كه اسبها جان نداده بودند در نظر همگان بسى زشت و ناهموار جلوه كرد .
گفتنى است در دربار ايران رسم بر اين است كه پس از بار يافتن هر سفير به حضور شاه كلّيهء اسناد و درخواستهاى او در مجلس ضيافتى كه صدراعظم به افتخار او تشكيل مىدهد به دقّت مورد مطالعه و مذاكره قرار مىگيرد ، و اگر در جلسهء اول مذاكرات به توافق نينجاميد در جلسهء بعد گفتگو با حضور مهماندار اعظم و مترجم يا منشى سفير تا حصول نتيجه دنبال مىشود . وقتى اين مقدمات پايان يافت دربار جواب رسمى را با خلعت براى سفير مىفرستد ، و وى هنگامى كه براى كسب اجازهء مرخصى به حضور شاه مشرف مىشود بايد خلعت را بر تن داشته باشد .
طرز رفتار دربار ايران با سفيران ، بر عموم بدين سان است و چون در صفحات
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1302
مساهمون: ژان شاردن
ص١٣٠٢