هيركانى به سر مىبرد و من نيز آن جا بودم روزى سفير هلند را در خرگاه خاصش پذيرفت . اين پوش بزرگ شصت پا طول ، سى و پنج پا پهنا ، و سى پا بلندى داشت ، و پنج ستون مدور كه هر كدام به نسبت سنگينى كه بر آن وارد مىآمد ضخيم بود ، و مىتوانست فشار را تحمل كند ، آن را بر پا مىداشتند . همه اين ستونها به زيورهاى زيبا آراسته بود . بر بعض آنها صفحات ضخيمى از طلاى ناب و بر برخى ورقههايى از نقرهء خالص نصب شده بود . همچنين بر سر ستونها كه از سقف خرگاه بيرون شده بود گويهاى تو پر و بزرگى از زر نصب كرده بودند تا از مسافت نسبتا دور ، خيمهء سلطان شناخته شود . سراسر درون خيمهء شاه از پارچهء زربفت پوشيده شده بود ، و متّصل به آن خيمهء ديگرى بود كه هر چند بزرگى آن قدر دو سوّم خيمهء اصلى بود تجملاتش همانند آن بود .
فرشها روى گويهاى بزرگى از زر ناب كه هر كدام ده مارك ، وزن داشت و به رديف به فاصلهء چهار پا از هم قرار داشتند گسترده شده بود . گويهايى كه زير فرش تخت شاه بودند بزرگتر ، و آراسته به جواهر گرانبها بودند . بالشهاى تخت نيز به همين گونه زيب و آرايش يافته بودند . خيمههاى شاه به شكل صليبهاى يونانى ، بىآن كه روى هم افتاده باشند به يكديگر مربوط بودند .
وقتى شاه به اردوگاه مىرود خيمه و خرگاهش چنان مجلل است كه به وصف نمىگنجد ، و عدّهء ملازمانش غالبا چندان زياد است كه دور وى را فرا مىگيرند و اطرافش را قرق مىكنند ، و به نگهبانان فرصت نمىدهند كه وظيفهء پاسدارى خود را انجام دهند .
مردم مشرق زمين و بتخصيص ايرانيان دوست دارند كه در بهاران خيمه به صحرا بزنند و از زيباييهاى طبيعت بهره برند . شاه نيز همانند آنان با تداركات كامل و ساز و برگ آراسته به اردوگاه روى مىنهد تا از مواهب طبيعت جان و دل را تازه بدارد . وقتى شاه قصد رفتن به اردو دارد بزرگان دربار يكى از صاحب منصبان ارشد را براى انتخاب محلهاى توقف معين مىكنند . وى چندين تن از مهندسان قابل را انتخاب مىكند ، و مسير شاه و مقصد اردو را به آنان مىگويد . معمولا محلّ استقرار اردو و مسير آن از قزوين است زيرا در فصل بهار سر تا سر سرزمين هيركانى چنان سبز و خرم و با صفا مىگردد كه بهشت را مىماند . همچنين داراى شكار فراوان مىباشد . گاهى نيز به باكتريان مىرود . مهندسان با مشورت يكديگر جاى موقت توقف اردو را انتخاب
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1294
مساهمون: ژان شاردن
ص١٢٩٤