تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1277

مساهمون:

ص١٢٧٧

فصل نهم منشيان و مهرهاى دولتى و سلطنتى

اكنون كه در فصل پيش مشاغل مهمّ ايران و وظايف عمدهء صاحبمنصبان دربار و مسؤولان ديوانهاى محاسبات به شرح تمام گفته شد مناسب و بجاست وظايف ديگر مباشران دولت بيان شود . آنان عبارتند از سه منشى كه مسؤوليّت تنظيم احكام به عهدهء آنهاست ، و ديگر دو مهردار ، و دوات‌دار كه همواره در حضور پادشاه مىباشد ، قلمدانش پرشالش است و يك طومار كاغذ همراه دارد تا فرمانهاى شاه را فورا بنويسد . ارشد و مهتر منشيها منشى الممالك خوانده مىشود ، و وظيفه‌اش تنظيم و ارسال احكامى است كه بايد به سراسر كشور يا اختصاصا به يكى از ايالتها فرستاده شود ، و به مهر بزرگ ممهور شده باشد ، منشى دوم رقم نويس ناميده مىشود و وظيفه‌اش تنها رسيدگى و تنظيم امور ادارى ديوان است . اما كار سومين منشى كه حكم نويس خوانده مىشود نوشتن و تنظيم كليهء احكام مربوط به امور ادارى ديوان خاصه و ديوان ممالك مىباشد كه بايد به مهر كوچك آراسته گردد . مهرداران نيز سه نفرند ؛ يكى از آنان خواجهء حرمسراست كه ايرانيان وى را مهردارباشى مىخوانند و غالبا ملازم پادشاه است . كار مهرداران تنها اين است كه به احكام مهر مىزنند ؛ نه مرئوس دارند ، و نه سازمانى . يكى از اين سه ، تنها مسؤوليت مهر كردن احكام ارتش را دارد ، و براى اين كه از ديگر مهرداران باز شناخته شود به او مهردار قشون مىگويند . مهرهاى بزرگ در صندوقچه‌اى كه در حرمسرا جا دارد حفاظت مىشود . آنها را با رشته‌اى ابريشمين به هم مىبندند ، سر رشته را از ميان دو
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1277 | ژان شاردن / اقبال يغمايى