خود هر كدام با سمت سرپرستى و نظارت ، مديرى در كارگاههاى مربوط به كار مىپردازند ، و مدير مزبور مسؤول كليّهء هنرورانى است كه در سطح كشور در يك رشتهء واحد فعاليّت مىكنند . حرفهء اين گروه چنان كه ضمن گفتار مربوط به زرگرباشى اشاره خواهم كرد معتبر و سودآفرين است ، و مىتواند براى نماياندن برخى مشاغل مهمّ ديگرى نمونه باشد .
زرگرباشى بر كليّهء كارگاههاى طلاكارى و نقرهگرى ، و همه فعاليتهاى جواهرسازان و زرگران و نقرهكاران ، همچنين بر تمام كارگاهها و زرگرانى كه براى شاه كار مىكنند نظارت دارد ، و بازرسانى كه كليّه اين امور را بازرسى مىكنند گزارش مأموران خود را به وى تسليم مىكنند ، و زرگرباشى مزد آنها را معيّن مىكند .
همين ضوابط دربارهء جواهرآلات و زرينهجاتى كه به دربار فروخته مىشود كاملا رعايت مىشود . به سخن ديگر كليّه جواهرفروشان و زرگران پايتخت و ديگر كسانى كه در دربار فعاليت مىكنند زير چتر نظارت وى مىباشند .
زرگرباشى از هر جواهرى كه به پادشاه فروخته مىشود دو درصد ، و از هر آنچه در شهر به معرض فروخت درمىآيد يك در صد حقوق مىگيرد . اما اين حقوق به صورت ناتمام و نامطلوبى عايد وى مىگردد زيرا در دربار بايد به حقوقى كه مىگيرد قانع باشد ، در شهر هم اين گونه معاملات محرمانه و بىخبر وى انجام مىيابد . در عوض كسر درآمدش را از ماليات خروج طلا و نقره از مملكت جبران مىكند ، زيرا مسؤوليت وصول ماليات خروج طلا و نقره از كشور با او مىباشد ، ماليات خروج زر و سيم پنج درصد بهاى آنست ، و چون هر سال مبالغ نسبتا زيادى طلا و نقره از ايران خارج مىشود درآمد حاصل از ماليات آن زياد است .
زرگرباشى مجاز است مانند بزرگان دربار هر زمان بخواهد حضور شاه شرفياب شود اما اجازه نشستن در آن مقام ندارد .
اكنون به شرح و وصف ديگر مشاغل مهمّ دربار مىپردازم . پس از مقام ناظر مهمترين و معتبرترين شغلها سمت ايشيك آقاسى باشى است . قصر پادشاه به دو قسمت مشخّص تقسيم مىشود . قسمت مقدم كه آن را ايشيك و قسمت ديگر كه آن را حرم مىنامند ، و ايشيك مجازا به رئيس جاهمندان و بزرگان دربار اطلاق مىشود كه مىتوان آن را مترادف رئيس تشريفات دربار دانست . ايشيك آقاسى باشى بر كليّه صاحبان مشاغل دربار از صدر تا ذيل فرمانرواست . به سخن ديگر پردهداران ،
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1220
مساهمون: ژان شاردن
ص١٢٢٠