سلطنت شاه صفى و پسرش شاه عباس ثانى اين رسم نيكو اندك اندك متروك شده و هرگز نديدهام و نشنيدهام كه از آن پس پادشاهان رنج حضور در اين جلسات را بر خود هموار كنند .
پس از دو مقام صدارت عظمى و بيگلربيگى در سازمانهاى لشكرى مقام فرماندهى لشكر اگر وجود داشته باشد ، و از آن پس شغل رئيس قورچيان ، و بعد از آن كار فرمانده تفنگچيان از همه بالاتر است ؛ و از آن پس به ترتيب مقام قوللر آقاسى و فرمانده توپچيان اعتبار بيشتر دارد . پس از اين مقامات شغل وقايع نويس مهم است .
وى را به مناسبت اين كه در زمان غيبت وزير وظايف او را انجام مىدهد وزير چپ مىگويند . او افزون بر وظيفهء خاص خود بازرس كارهاى وزير نيز مىباشد ، و مأمور است گزارش وقايع مهم را به عرض شاه و به اطلاع وزيران برساند . همچنين همهء فرمانها و دستورهاى پادشاه را به نگارش درآورد . در تمام نقاط مهمّ كشور وقايع نويس هست ، و آنان موظّفند شرح همهء وقايع و نامههاى خود را براى وقايع نويسى كه در مركز اقامت دارد بفرستند . وزير چپ يا وقايع نويس اصلى موقع و مقامى ممتاز دارد .
زيرا دربار به هنگام بروز وقايع مهم در انتخاب طريق مقابلهء با آن پيش آمدها با وى مشورت مىكند ، و نيز در مواردى اظهار نظر مىنمايد كه با سفيران و فرستادگان ممالك بيگانه چگونه بايد گفتگو و رفتار كرد ، و براى انعقاد پيمانهاى مختلف با كشورهاى دوست بايد چه روشى در پيش گرفت ، و چه موادى در قراردادها گنجاند .
از اين رو تمام فرستادگان و مأموران خارجى كه وارد كشور مىشوند با او ديدار و گفتگو مىكنند .
وقايع نويس نامهها و اعتبارنامههاى ايشان را در دفتر مربوط ثبت مىكند ؛ روز ورود و مقاصد و محلّ اقامتشان را در دفتر مىنويسد . عرايضى را كه صدراعظم در اين باره بايد به عرض پادشاه برساند از او مىگيرد و پس از آن كه به نظر شاه رساند جواب آنها را در حاشيهء آنها مىنويسد .
آخرين مشاغل دولتى كار ميراب است ، و اين همان شغل است كه در فرانسه مسؤول كلّ آبها و سر جنگلبان مىگويند . هر ايالت ميراب خاص دارد ، و تقسيم آب رودخانههاى آن منطقه به زمينهاى مزروع يكى از وظايف اوست ، و وى در برابر اين خدمت به شرحى كه در فصل كشاورزى بيان كردهام حقوق مىگيرد .
مشاغل مهمّ كشورى و لشكرى را چنان كه بود به شرح آوردم ؛ مشاغل فقهى و
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1214
مساهمون: ژان شاردن
ص١٢١٤