كشتيهاى ايران كه در درياى خزر مستقرند همه محكم و از چوب و آهن ساخته شدهاند ، زيرا اين دريا موج خيز و توفان زاست ، و اگر كشتيها سخت و محكم نباشند به يك نهيب امواج خطرمند درهم شكسته مىشوند . به علاوه چوب و آهن در سواحل اين دريا زياد است ، اما سازندگان كشتيها درودگران قابل و ماهرى نمىباشند . مصنوع آنها هم سنگين و بد شكل است ، و هم دكلشان بد و نامناسب كار گذاشته مىشود . برعكس قايقها و كشتيهاى مستقر در خليج فارس چون حتى يك ميخ در ساختمان آنها به كار نرفته بسيار سبك است ، و شايد به علّت كمى آهن و عدم مصرف آن در كشتى سازى باشد كه در سراسر خليج فارس يك آهنگر قابل وجود ندارد . همچنين كشتى سازان براى ساختن كشتيهاى بزرگ چوب در دسترس ندارند ، و براى محكم كردن قطعات مختلف كشتى به هم به جاى به كار بردن ميخ آنها را با رشتههاى كنف به هم مىبندند . اين رشتهها را از الياف درخت نارگيل كه ما اروپاييان كوكو (
Co - Co
) - جوز هندى - مىناميم درست مىكنند . بديهى است كشتيها و قايقهايى كه با اين مواد و بدين گونه ساخته مىشوند استحكام زياد ندارند ، و در سفرهاى دور و درازى كه از يك سو تا دگر سوى خليج فارس ادامه دارد يا از ايران تا عربستان يا رود سند ممتد است مقاومت كامل ندارند . درزهاى تختههاى كشتيها را چنان به هم مىفشرند كه آب در آنها نفوذ نمىكند ، و به كار بردن قير لازم نمىآيد .
نخستين بار كه من سوار يكى از اين قايقها شدم ، روزى صبحگاهان قايقران از سر خوشى و طيبت به من گفت : عالى جناب ، تختههاى بدنهء قايق از هم باز شده و آب در آن نفوذ مىكند ، و براى ترميم آن بايد به ساحل برويم . شنيدهام كه هنديها از ساقه يك درخت نارگيل قايق درست ، و از آن در دريانوردى استفاده مىكنند ، اما چنين چيزى در هيچ جا نديدهام ، و مىدانم تنهء درخت نارگيل بسيار متخلخل و سبك ، و قطرش آن قدر باريك است كه نمىتوان پس از خالى كردن آن تختههاى لازم را در ميانش جاى داد . اما بعيد نيست كه بتوان از تنهء درختان تنومند ديگر قايق درست كرد ، زيرا همهء اجزاى قايقهاى ايرانى چنان كه پيش از اين نيز گفتهام از چوب است ، و از همين مادهء چوب قايقهاى بادى بسيار ظريف و تندروى درست مىكنند .
پاروهاى قايقهاى ايرانى مثل پاروهاى ما يك پارچه نيست ، بل كه دسته و چيزى شبيه بال ماهى به طول دو پا دارد كه كاملا مانند قلب است و اين دو قسمت به وسيلهء يك رشته ساخته شده از الياف نارگيل كاملا به هم متصل و محكم شده