رئيس ديوان و پيروان او ترتيب دادهام ، زيرا همه از صدر تا ذيل بايد از دسيسه كاريها و بدانديشيهاى اين بد سرشت نابكار بر حذر باشند . اين گروه از آن زمان به جا مانده و همواره مايهء اعتلا و شكوهمندى سپاهيان ايران است .
كلاه افراد اين گروه از ماهوت است ، و به صورت نوك تيز شبيه باشلق ساخته شده ، كمربند پهنشان كه از ماهوت قرمز درست شده جا به جا با صفحات كوچك نقره تزيين يافته و مىتوانند در آستر كمربندشان اشياى ظريف و كوچك و گرانبهاى خود را حفظ كنند . سلاح آنان عبارت از تفنگى است كه كاليبرشان بيش از تفنگ سپاهيان پياده نظام مىباشد . لولهء تفنگ ، دستهء شمشير و خنجر و جعبهء باروتشان همه نقره نشان است . اين سربازان هر زمان به صف مىايستند تفنگهاشان را به صورت چمباتمه به هم تكيه مىدهند . در چنين حال در دهانهء لولهء تفنگشان بند باريكى شبيه آنچه پيروان كليساهاى رومى روى نان مقدس مىگذارند قرار مىدهند ، و آن گاه كه پيرامون شاه حركت مىكنند ، در حالى كه بند موصوف همچنان در دهانهء لولهء تفنگ است سلاح خود را به دوش مىگيرند . به هر كس كه در صف جزائرى پذيرفته مىشود چنين سلاح خوب مىدهند . افراد اين گروه زير فرمان تفنگچى آقاسى باشى خدمت مىكنند ؛ و معدودى از آنان مأمور نگهبانى حرمسرا مىباشند به همين جهت آنان را كشيكچى مىنامند كه به معنى نگهبان كاخ است .
تمام سپاهيان ايران بر اطلاق به دو نام قورچى و قوللر كه اشاره به افراد سپاهى قديم و جديد دارد خوانده مىشوند . اين كلمات و اصطلاحات زمانى به زبانها مىرود كه همهء كسانى كه تحت هر عنوان سلاح در اختيار دارند احضار مىشوند ، و ما اروپاييان سپاهيان خود را در مواقعى و تحت شرايطى خاص به دو دستهء جلودار و عقبدار تقسيم مىكنيم .
همهء افراد سپاهيان چهارگانه سلطنتى حقوق خود را پول و به نقد از محل درآمد املاك خالصه يا عوايد شاه دريافت مىدارند . حقوق هر غلام به تفاوت هشت يا نه تومان معادل سيصد يا چهار صد ليور مىباشد ، و حقوق هر يك از تفنگداران نصف اين مبلغ است . به افراد اين گروه اسلحه مىدهند ، و چون اين سلاحها در كارخانهء شاه ساخته مىشود افزون بر علامت كارخانه نشانهء ديگرى نيز دارند كه سربازان نمىتوانند آنها را با سلاح خود عوض كنند . اما به افراد سپاهى لباس نمىدهند ، و هر يك آنها مىتواند بنا به سليقه و استعداد مالى خود لباس براى خود تهيه كند و بر تن بيارايد ، و
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1196
مساهمون: ژان شاردن
ص١١٩٦