سومين قسمت جايگاه شستشوست . هر روز سحرگهان يكى از كارگران بالاى گرمابه مىرود در بوق مىدمد و بدين گونه به مردمان محلت آواز مىدهد كه در گرمابه گشوده شده و براى پذيرايى مشتريان آماده است .
هر كس به حمام مىآيد در محوطهء اول لباسهايش را از تن بيرون مىآورد ، و پس از اين كه لنگش را به خود راست كرد وارد گرمخانه مىشود . لنگ از كمر تا زانو را مىپوشاند . چند دقيقه پس از ورود مشترى به گرمخانه ، دلاك براى شستن وى حضور مىيابد . نخست مقدارى آب بر سر و تنش مىريزد ، سپس با كيسهاى زبر و خشن چنان به قوت سر تا پايش را مالش مىدهد كه كسانى كه بدين كار عادت ندارند چنين مىپندارند كه پوست بدنشان به زودى از تنشان جدا مىشود . ايرانيان اين عمل را تيمار كردن مىنامند كه در زبان فرانسوى مترادف با قشو كردن است . سپس اگر مشترى بخواهد دلّاك صورتش را مىتراشد و ناخنهاى دست و پايش را مىگيرد . آن گاه اگر مايل باشد خود با نوره يا واجبى موهاى زائد اندامش را مىسترد ، و وقتى از اين كار فراغت يافت روى كف گرمخانه دراز مىكشد . در اين هنگام دلاك به كيسه كشيدن و مالش دادن سراسر اندام او مىپردازد و قريب يك ربع ساعت با قوت به اين كار مداومت مىدهد . سپس مشترى وارد خزانه مىشود و پس از شستشوى كامل بيرون مىآيد ، قطيفهاش را به خود مىپيچد ، و براى پوشيدن لباس به محوطهء اول باز مىگردد .
گرمابهها از صبح تا چهار ساعت بعد از ظهر مخصوص پذيرايى مردان است ، و از آن ساعت به بعد تا نيمه شب به زنان اختصاص مىيابد . و آن گاه كه حمام از مردان خالى مىشود ، دلّاكان مرد مىروند ، و كارگران زن جاى آنان را مىگيرند . هر يك از مشتريان زن بايد لباس و وسايل شستشوى خود را به حمام ببرد . زنان جاهمندان و روى شناس با دو يا سه خدمتگر به گرمابه مىروند . يكى از آنان براى شستشوى مخدوم خود وارد گرمخانه مىشود ، و ديگرى جامههاى وى را نگهدارى مىكند هر چند كم اتفاق مىافتد لباس كسى را در حمام بدزدند . اگر اتفاقا كسى لنگ و قطيفه با خود به حمام نبرد گرمابهدار به او مىدهد . زنان با تجمل زياد به حمام مىروند ، و هميشه وسايل كامل آرايش و عطر همراه خود مىبرند . تركيب نوره با آنچه ما براى ازالهء موهاى زائد به كار مىبريم يكسان است و مركب از آهك و زرنيخ مىباشد . پس از آن كه موها سترده شد بىدرنگ بايد جاى آن را با آب سرد شست ، زيرا واجبى اگر مدتى بيش از آنچه بايد ، بماند پوست را مىبرد و موجب بيمارى گال مىشود كه درمانش
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1136
مساهمون: ژان شاردن
ص١١٣٦