برخوردارند . حافظ به سبب زيبايى و ظرافتى كه در اشعارش متجلّى است ، و سعدى بدين سبب كه سرودههايش سرشار از نكات اخلاقى و روحانى است بر ديگر سرايندگان ايران سرند . اشعار سعدى سرشار و گرانبار از مواعظ و نصايح گرانمايه است كه پدران و معلمان ، تازه جوانان را به خواندن آن تشويق و راهنمايى مىكنند ، و به تحقيق ارزندهترين گنجينهء اخلاق و تربيت مىباشد .
چنان كه پيش از اين به مناسبت اشاره كردهام از زمان زندگى اين سرايندگان نامور روزگار بسيار سپرى نشده . آثار سعدى در سال 626 هجرى برابر 1222 ميلادى تأليف شده ، « 1 » و مايه دريغ و افسوس است كه نيروى فكرى و تخيلات زنان ايرانى براى سرودن شعر پرورش نمىيابد ، و اين خسارتى است جبران ناپذير ، زيرا احساسات و عواطف و نيروى خيال پردازى زنان بسيار بار قوىتر از آن مردان است ، و اگر تربيت شود بىگمان آثار بديعى از آن در وجود مىآيد . اما به جهاتى مردان ايرانى سخت مخالف پرورش قواى فكرى زنان ، به تخصيص دربارهء آشنايى آنان به شعر و شاعرى مىباشند ؛ و اين ضرب المثل ناهنجار و بدآموز را كه : اگر مرغى بخواهد همانند خروس آواز بخواند بايد سرش را بريد ، پيوسته به خاطر دارند .
چون در فصول پيشين همين مجلّد به مناسبت ترجمهء مقدار زيادى از اشعار زبان پارسى را آوردهام نبايد مقدار بيشترى بر آن بيفزايم ، اما براى اين كه لطائف و ظرائف شعر فارسى خوبتر نمايان ، و بدايعش روشنتر پديدار گردد ، در اين فصل نيز رشحهاى از درياى بىكران نظم فارسى را مىآورم . « 2 »
به نام خداوند جان « 3 » آفرين * حكيم سخن در زبان آفرين
خداوند بخشندهء دستگير * كريم خطابخش پوزش پذير
عزيزى كه هر كز درش سر بتافت * به هر در كه شد هيچ عزت نيافت
سر پادشاهان گردن فراز * به درگاه او بر زمين نياز
نه گردنكشان را بگيرد به فور * نه زورآوران را براند به جور
هامش
( 1 ) - سال 626 غلط است ، از روى ديگر سال 626 برابر 1228 ميلادى است نه 1222 - سعدى گلستان را در سال 656 هجرى قمرى تأليف فرموده و بوستان را در سال 655 هجرى قمرى به رشتهء نظم كشيده است .
( 2 ) - شاردن اشعار را از بوستان شيخ اجل سعدى انتخاب و ترجمه كرده است .
( 3 ) - جهان را جاى جان ترجمه كرده است .