* خزانهء پادشاه بايد همواره از زر آگنده باشد ، و هم چندان كه از آن برمىگيرد به جايش نهد تا نقصانى در آن پديدار نگردد ؛ زيرا دشمنان مملكت هميشه در كميناند ، و حوادث بد همواره در راهند .
پادشاه بايد خويش را پيوسته از گزند دشمنان و فريبكاران در امان نگهدارد ، و فراموش نكند كه پادشاهان بسى بيشتر از ديگران به دست بد خواهان مسموم شدهاند . از اين رو بايد از آنچه در دل نزديكان و خدمتگزارانش مىگذرد كاملا آگاه ، و از آنان مطمئن باشد ، زيرا جاسوسان ، آدمكشان ، و دشمنان هرگز در جايى كه مورد بد گمانى باشد موضع نمىگيرند . بايد خبرگيرانى هوشمند و بىغرض بر همه بزرگان و درباريان حتى جاهمندانى كه از دربار دور شدهاند بگمارد تا خيالات و انديشههاى بد و خوب آنان را كشف كند از آن كه در جهان جز از آينه دروغزن بسيار است .
* پادشاه بايد گاه به گاه به مهتر زندانبانان فرمان دهد تا به طلبگارانى كه بدهگارانشان به زندان درند و توانايى پرداختن وام خود را ندارند مهلت بدهند ، و اگر هم طلبگار و هم بدهگار فقيرند و خزانه پر است ، پادشاه بايد قرض وامدار را بپردازد .
* پادشاه همين كه آگاه شد راهزنان مال يكى يا چند تن از كاروانيان را ربودهاند يا دزدان دريايى كالايشان را به غارت بردهاند ، يا كشتيشان غرق شده ، و يا به نوعى ديگر سرمايهشان از دستشان رفته بايد به ايشان مدد مادى رساند .
* اگر از خدمتگرى خطايى سر زد ، و يا در خدمتگرى لختى آسانگيرى كرد ، و مورد سخط و غضب قرار گرفت چون بر اين ماجرا مدتى گذشت شاه بايد بر او ببخشايد و مطمئن باشد كه خدمتگر از بيم آنكه مبادا دگر بار مورد خشم قرار گيرد مواظبت تمام مرعى مىدارد .
* پادشاه بايد گاه به گاه سپاهيان خود را بنوازد ، تا آنان همواره آمادهء فداكارى باشند ، زيرا دشمنانش پيوسته در كميناند .
*
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1091
مساهمون: ژان شاردن
ص١٠٩١