تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1021

مساهمون:

ص١٠٢١
منسوب به قبيلهء پارت و اوزبك و از نژاد سلجوقيان بود كه از فاتحان نامى مشرق زمين بودند . از اين پادشاه دانشمند آثار مهمى دربارهء اخترشناسى ، از جمله جداولى در شرح حركات متوسط ستارگان به جا مانده كه همه به نام اوست . اخترگران معاصر وى بر اثر كبيسه‌هاى نابجا و نادرستى كه در گاه شمارى يزدگردى به كار مىبردند مرتكب اشتباهات بزرگى مىشدند ، و در نتيجه همين خطاها ، ماه‌ها ، هرگز در مكان طبيعى خود قرار نمىگرفت ، و آفتاب به منطقة البروج در وقت درست انجام نمىپذيرفت . و اين اختلال و ناهماهنگى همچنان كه در تقاويم يونانى مشهود بود ديده مىشد ؛ و نيت و كوشش پادشاه بر اين بود كه تقويم چنان تنظيم يابد كه سال نو به جاى اين كه هنگام اعتدال خريفى آغاز گردد همواره مقارن با اعتدال ربيعى باشد . اين پادشاه دانشمند به يارى گروهى از اخترگران همفكر خود كليّهء اشتباهات و اختلافاتى را كه تا آن زمان در تقاويم راه يافته بود بر طرف كرد و دستور داد از آن سال به بعد آغاز سال به جاى اعتدال خريفى اعتدال ربيعى باشد . آن روز معمولا مطابق با بيست و يكم ماه مارس اروپاييان است ، و به طور كلى اين تغييرات را كه مقارن با آغاز سال 1078 ميلادى و جمعه يازدهم رمضان سال 466 هجرى قمرى انجام يافته از نظر نجومى مىتوان با اصلاحاتى كه مدتها بعد وسيلهء پاپ گرگوار (
Gre Goire
) در تقويم ميلادى به عمل آمده مقايسه كرد . اسامى ماه‌هاى تقويم جلالى نام فرشتگانى است كه به اعتقاد زردشتيان هر كدام بر يك يا چند مظهر جهان مينوى يا جهان خاكى موكل است ، و در اين گاه شمارى فقط لفظ جلالى به آخر هر ماه افزوده شده است . نام و ترتيب ماه‌هاى تقويم جلالى بدين شرح است : فروردين نام فرشته‌ايست كه موكل بر آب و هوا مىباشد . ارديبهشت نام فرشته‌ايست كه در جهان مينوى موكل بر عنصر آتش ، روشنايى ، آسمان چهارم ، و در جهان خاكى موكل بر دانش پزشكى مىباشد . خرداد نام فرشته‌ايست موكل بر زمين و ميوه‌ها و ديگر محصولاتى كه از آن به دست مىآيد . تير نام فرشتهء موكل بر همهء علوم و دانشها مىباشد . مرداد نام فرشتهء موكل بر جان آدميان است ، و من بر اين گمانم اعتقاد مسلمانان دربارهء وجود ملك الموت كه در فارسى مترادف با مرداد فرشتهء ميراننده
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1021 | ژان شاردن / اقبال يغمايى