به اختصار مىگويم كه لفظ هجرت هم به معنى صفّه و جاى بلند و مهتابى است و هم نام دو محل از عربستان كه از هم دورند .
اكنون به وصف و شرح سه نوع تاريخ ديگر مىپردازم . نخست تاريخ رومى كه ماه رومى خوانده مىشود . زيرا ماه در زبان فارسى هم به معنى كرهء ماه است ، و هم به معنى مدت زمانى كه ماه از حال هلال دگر بار به همان صورت درمىآيد ؛ و مراد از تاريخ رومى همان تاريخ اسكندرى است كه مبداء آن تاريخ تولّد اوست ؛ و در يكى از روزهاى دوشنبه قرن پنجم از تاريخ بخت نصر كه كهنترين تاريخ جهان است ، اتفاق افتاده است .
سال رومى يا اسكندرى شمسى است ، و اين تاريخ در سرتاسر امپراتورى عظيم اسكندر كه تا هند دامنه داشته رايج بوده است . يهوديان تاريخ اسكندر را تاريخ قراردادها مىناميدند ، زيرا هر قرارداد و قباله كه تاريخ اسكندرى نداشت فاقد ارزش و اعتبار بود . ماههاى سالهاى تاريخ اسكندرى رومى ناميده مىشد ، زيرا ايرانيان يونانيان را رومى مىخوانند ، و مردم تركيه را رومى مىنامند . و اين وجه تسميه بدان سبب است كه يا پايتخت امپراتورى عثمانى در يونان بوده ، و يا مركز حكومتشان در رم قرار داشته است ! اما تركها خودشان را عثمانلو خطاب مىكنند ، و بر اين اعتقادند كه از ملّت عثمان يكى از جانشينان اوليّه حضرت پيغمبر مىباشند . « 1 »
نام ماههاى تاريخ اسكندرى ، و اسامى ماههاى سريانى يكى است ، زيرا مسيحيان سرزمينهاى عربى ، همچنين كلدانيها ، حبشيها ، سوريها كه بر اطلاق سريانى ناميده مىشوند ، و ما اروپاييان آنان را نسطورى و يعقوبى مىناميم از همين تاريخ اسكندرى استفاده مىكنند .
بنا به رسم ايرانيان ترتيب ماههاى رومى چنين است . « 2 » تشرين اول كه ما اروپاييان به تصحيف تيسرى (
Tisri
) مىگوييم ؛ تشرين ثانى ، كانون اول ، كانون ثانى ، شباط ، آذر ، نيسان ، ايار ، حزيران ، تموز ، آب ، ايلول ؛ و بنابراين تشرين اول
هامش
( 1 ) - نام كشور عثمانى هيچ نسبتى با اسم عثمان سومين خليفه ندارد ، و اين مملكت از آن اين نام را گرفته كه يكى از اميران تاتار به نام آتمان (Athman) - عثمان - آن را تشكيل داده است .
( 2 ) - مدت ماههاى تركان شرقى چنين است : تشرين اول 31 روز ، تشرين دوم سى روز ، كانون اول 31 روز ، كانون ثانى 31 روز ، شباط 28 يا 29 روز ، آذر 31 روز ، نيسان سى روز ، ايار 31 روز ، حزيران سى روز ، تموز 31 روز ، آب 31 روز ، ايلول سى روز .