تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 546

مساهمون:

ص٥٤٦
) Surate (
رسيد آگاه شد به سبب ظهور عوامل مهمترى جنگ با هلنديها براى مدت كوتاهى به تأخير افتاده است ، و هنگامى آن عوامل از ميان رفت ، و شرايط براى آغاز جنگ مساعد شد ، قبلا وى را باخبر خواهند كرد . سرانجام در ماه‌هاى اوت و سپتامبر 1671 دو نامه براى وى فرستاده شد كه در هر دو وى را آگاه كرده بودند در بهار سال آينده به تحقيق جنگ عليه هلنديها شروع خواهد شد . اين هر دو نامه را اندكى پيش از عزيمتم از پاريس آقاى بريه
) Berrier (
از سوى آقاى كلبر
) Colbert (
به من سپرد تا به مسيو دولاهه برسانم . اما وقتى نامه‌ها به سورات رسيد كه مسيو دولاهه از آن جا رفته بود . صواب و صلاح اين بود كه نامه‌ها هر چه زودتر وسيلهء قايق سريع‌السيرى به نايب السلطنه برسد . اما آقاى بلو
) Blot (
يكى از مديران كمپانى عقيده داشت اين همه تعجيل و شتابزدگى ضرورت ندارد ، و نبايد براى كارى چنين غيرمهم چندين هزينه مصرف كرد ؛ و سرانجام پس از مدتى تأخير نامه‌ها را وسيلهء يك كشتى هندى كه در اختيار دلالى از يك كمپانى فرانسوى بود ، و به سوى مالابار
) Malabar (
مىرفت براى نايب السلطنه فرستادند . به سخن ديگر توجّه بىجا به صرفه‌جويى ، واقع‌بينى و مصلحت‌نگرى را تحت الشعاع خود قرار داد ، و ارسال نامه‌ها به سفينه موصوف سپرده شد . از بخت بد اين سفينه در جريان سفر به دست دزدان دريايى افتاد و سرانجام پس از ظهور حادثات زياد و سپرى شدن مدّت شش ماه پاكتهاى دربار فرانسه در حالى كه لفّاف آنها باز ، و نامه‌ها نيم‌پاره شده بود به دست چند بازرگان فرانسوى مقيم مالابار افتاد ، و بدين گونه پس از گذشتن افزون بر يك سال در ماه فوريه 1673 به سورات رسيد . بىهيچ گمان اگر اين نامه‌ها به هنگام به دست آقاى دولاهه رسيده بود او به آسانى همهء كشتيهاى هلندى را كه در سواحل سيلان
) Cylan (
متمركز شده بودند متصرف مىشد ، و بر تمام تأسيسات بازرگانى و دريايى آنان در جزيرهء زيباى سيلان دست مىيافت . او بارها و بارها تصميم كرده بود بناگاه در آن‌جا بر هلنديها حمله برد ، و آنان را از آن‌جا بيرون كند . وى بارها به كارون
) Carron (
گفته بود : آقاى كارن ، من به فراست دريافته‌ام كه فرانسه در زمان حاضر در اروپا با دولت هلند مىجنگد ، و كاملا به موقع و مصلحت است كه من با يك حمله نيروى هلنديها را در اين جا از ميان بردارم و همهء تأسيسات تجارى و دريايى آنان را ضبط كنم . كارن وى را از اقدام كردن بدين كار برحذر مىداشت و به او مىگفت : از كجا بر شما معلوم شده