مىگيرد ، و ديگر اين كه پسران صاحبخانه بدين شرط مىتوانند در جمع ميهمانان درآيند كه تأهل اختيار كرده باشند ، و بيشتر جوانان ايرانى پيش از بيست سالگى زن مىگيرند .
اين نكته نيز در خور ياد كردن است كه ايرانيان اين ضيافتها را مجلس مىنامند كه يكى از معانى آن انجمن است .
در ايران مصرف يخ زياد است ، و چنان كه من دريافتهام مردم نه تنها در تابستان ، بلكه در زمستان نيز آب يخ مىخورند . حتّى در اصفهان و تبريز كه موقع جغرافيايى آنها در منطقهء شمالى تراز فرانسه و انگلستان است و هواى آنها در فصل زمستان سردتر و گزندهتر مىباشد مردم از خوردن آب يخ خوددارى نمىكنند . يخ را در محلهاى بيرون شهر ، و در مكانهاى مخصوصى كه سقف ندارد ، مىبندند . و طرز تهيه كردن يخ بدين گونه است كه در محلى پست گودال بزرگ و عميقى حفر مىكنند و سر آن را مىپوشانند . از زمين رو به رو ، قطعاتى به شكل مربع جدا ، و به عمق شانزده تا بيست انگشت حفر مىكنند ، و آن مربعها را با راه باريكى به هم مربوط مىسازند .
شامگاهان اين قطعات مربع شكل گود را پراز آب مىكنند . طىّ مدت شب اين آبها منجمد و تبديل به يخ مىشود . بامدادان يخها را با وسائلى شبيه شنكش مىشكنند و وارد انبار مىنمايند . چون هر چه قطعات يخ كوچكتر و به هم چسبيدهتر باشد دوامش بيشتر است در انبار هر چند كه ميسر باشد آنها را خردتر مىكنند ، و شامگاهان دگربار حوضچهها را همانند شب پيش پراز آب مىكنند تا از نو يخ ببندد . سپس با دولچه يا كدوقليانهايى كه به آنها دستهاى بستهاند روى يخهاى انبار شده آب مىريزند تا فواصل ميان قطعات يخ كاملا پرشود و يخها بيشتر دوام كنند . پس از اين كه مدت هشت روز كار بدين گونه ادامه يافت ، و ضخامت قطر يخ انبار يخ به پنج تا شش پا رسيد مردان محله شب هنگام در حالى كه هر كدام مشعلى در دست دارد دور يخچال جمع مىشوند و ضمن برآوردن فريادهاى شادى داخل انبار يخ مىشوند .
با چنگك قطعات بزرگ يخ را روى هم مىچينند و مىشكنند و روى آنها آب مىريزند تا يخها بهتر به هم بچسبند . بدين گونه پس از شش هفته كار يك انبار كه يك تواز و بيشتر گودى و طول و عرضش متناسب باشد انباشته از يخ مىشود . آنوقت روى يخها را با قشرى از جگن كه كنار نهرها و مردابها مىرويد و در ايران زيادست مىپوشانند . در جريان اين كارها اگر برف ببارد مايهء زحمت است زيرا بايد اطراف
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 841
مساهمون: ژان شاردن
ص٨٤١