توجيه كنم . اما آرام نماندم ، كار تحقيق را رها نكردم و به تجربه دريافتم كه آب در زيبا ماندن رنگآميزيها و نقاشيهاى پارچه و چينى چه اثر شگفتانگيزى دارد .
به صورت جملهء معترضه مىگويم كه زيباترين نقشهاى پارچههاى هندى مصنوع نگارخانههاى سواحل كوروماندل است . اما متخصصان فن بر اين اعتقادند كه نقشهاى پارچههاى كارگاههاى همين سواحل از نظر شفافيت و صراحت و طراوت محسوسا با هم متفاوت است ، و بر اين باورند كه اين تفاوت بر اثر اختلاف تركيبات آبى كه پارچهها در آن رنگآميزى مىشود پديد مىآيد . به عبارت ديگر چون آب آباديهايى كه آب كارگاههاى رنگآميزى در آنست از نظر شورى ، تلخى و تركيبات ديگر ، و گازهاى محلول در آنها متفاوت است ، نقش و نگارهاى پارچه را روشنتر يا تيرهتر يا پريدهرنگتر مىكند . در مورد چينى نيز همين قاعده جارى است . جلا و شفافيت ظروف چينى برحسب تنوع تركيبات آبى كه خاك ظروف چينى به آن آميخته و سرشته مىشود ، فزونى يا كاستى مىگيرد . متخصّصان به من گفتند به منظور جلوگيرى از كاهش طراوت و شفافيّت ظروف چينى خاك مخصوص چينىسازى را از هر نقطه باشد ، به جايى كه تركيبات آب آن براى اين كار مساعد باشد و از تابناكى و تلألوء نقوش ظروف نكاهد منتقل مىكنند . همين متخصصان اظهار داشتند در سراسر سرزمين ژاپن تنها يك ناحيه است كه آب آن براى چينىسازى مساعد است ، و صاحبان كارخانههاى چينى براى اين كه مصنوع كارخانههاشان خوب و بىعيب از كار درآيد ناچارند خاك مخصوص چينىسازى را و گرچه راه ، بسيار دور باشد به آن ناحيه منتقل كنند . اين نكته نيز گفتنى است كه صاحبان كارخانههاى چينىسازى حق ندارند جز با حضور نمايندهء مخصوص دولت كه سمت قاضى القضات دارد ، كورهء مخصوص چينىسازى را روشن يا خاموش كنند ، و چينىها را از كوره بيرون بياورند .
اما برنجى را كه با آب به صورت خشك پخته مىشود مانند شيرينى به قطعات كوچك تقسيم مىكنند و مىخورند . ولى مردمان عامى آن را در بشقاب بزرگ توگودى مىگذارند و با دست مىخورند . هنگامى برنج خوب پخته شده كه با اين كه خشك است وقتى در دهان مىگذارند زود حل شود . دانههايش به هم چسبيده نباشد . و موقع خوردن دانههاى برنج به دست نماسد .
چنان كه ياد شد ميان ساكنان مناطق جنوبى هند ، و همهء اروپاييانى كه بر
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 824
مساهمون: ژان شاردن
ص٨٢٤