ندارد بر دستار خود جيقه بزند . امّا تازه دامادان اجازه دارند در طول مدتى كه جشن عروسى آنان ادامه دارد به كلاه خود جيقه نصب كنند .
پس از شرح و توضيحاتى كه دربارهء جواهرات داده شد بايد بگويم كه بزرگان ايران بر اطلاق به گوهرهاى رنگارنگ دلبستگى خاص دارند ، و بيش از آنچه مورد توجه اروپاييان است به آنها عشق مىورزند ، و شايد بدين جهت باشد كه جواهرات رنگارنگ در سرزمين اروپا كه رطوبتش زياد است نتواند رخشندگى و تابناكى خود را بنمايد ؛ اما در كشورهاى گرم و در ايران چون هوا خشك است تلألؤ و لمعان طبيعى جواهرات چنان كه هست جلوه مىكند .
اما زين و برگ اسبان صاحبانمقام ممكن است از طلا يا نقره يا جواهرنشان باشد . برخى نيز براى اين كه مزد مرصع كردن زين و برگ اسبشان كمتر باشد آن را با نصب سكههاى دوكاى طلا زينت مىدهند . اينگونه زينها از جلو و عقب با ورقههاى سنگينى از طلا تزيين مىشود . ما اروپاييان بالشتك زين اسبها را از زين جدا مىداريم ، اما ايرانيان آن را به زين متصل مىكنند ، و به فاصلهء چهارده تا شانزده شست دور تر به آن پيوند مىدهند . و روى آن را با مرواريد يا قلابدوزى زينت مىبخشند .
افزون بر اين تجمّلات افراد صاحب جاه به منظور نمودن مقام اجتماعى و دارايى خود ، و محافظت اسب خويش از سرما ، غاشيهء بزرگ و گرانقيمتى كه خيلى بزرگتر از غاشيهء اسبان ماست ، و از دو طرف آويزان مىشود ، درست مىكنند .
هزينهء تجمّلات حرم خداوندان ثروت و دولت از مخارج ديگر تجملات خيلى بيشتر است . زيرا هريك آنان چند زن عقدى و متعه دارد و ريخت و پاش زندگى آنان بسيار زياد است . زيرا شوهر به منظور حفظ ظاهر خود و آنان ، بايد زود به زود براى هريك ايشان لباسهاى گرانبها بخرد . زنان به حدّ زياد عطر مصرف مىكنند ، و اين نيز از جمله مخارج سرسامآور آنان است . از روى ديگر چون زنان بدينصورت در ناز و نعمت پرورده مىشوند جز عشوهپردازى و دلبرى كارى ندارند و تنها مىكوشند با حركات افسونگرانهء خود شوهرشان را به سوى خود جلب كنند ، و هرگز به هزينهء سنگينى كه صرف تجملات بىحاصل آنان مىشود نمىانديشند .
وقتى يكى از افراد دارا و صاحبمقام به ديدن كسى مىرود يكى دو اسب كه زمام هر كدام به دست نوكرى است يدك كشيده مىشود . به نسبت تشخّص مرد صاحبمقام دو ، سه يا چهار نوكر پياده جلو يا كنار اسب او مىدوند . افزون بر اينها
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 817
مساهمون: ژان شاردن
ص٨١٧