مشعلدارباشى يكى از مأموران ارشد دربار است ، و اوست كه از متصديان اين اماكن ماليات مىگيرد . باور مىتوان كرد اگر موضوع منع قماربازى جدا مورد توجه قرار گيرد و گرچه گناه ارتكابش در نظر قماربازان سبك است ، آسان مىتوان از رواجش جلوگيرى كرد و حال آن كه شراب خوردن با اين كه مصرفش در مذهب اسلام كاملا نهى شده ، رواج كلّى دارد .
برخى از مجتهدان بر اين اعتقادند اگر قماربازى جنبه برد و باخت نداشته باشد و پول رد و بدل نشود نامشروع نيست ، اما چون لازمهء قماربازى برد و باخت مىباشد هرگونه تعبير و تفسير شود ، حرام است . گنجفهبازى نوعى قمار مىباشد كه ميان مردم طبقات پايين رواج دارد . گنجفه متشكل از نود كارت است كه هر هشت عدد آنها به نوعى جدا از بقيه كارتها نقاشى شده و بازى كردن تا آنها مستلزم ابتكار و تفكّر نيست . ديگر از وسايل قماربازى ايشان فرفرههايى است چهار يا شش سو كه هر طرفش به رنگى رنگآميزى يا نقاشى شده است . طاس نرد ، تيله و امثال اينها نيز انواع وسايل ديگر قمار است . اين نكته گفتنى است كه فقط يك صدم مردم ايران قماربازى مىكنند ، و اين عده نيز از ميان افراد طبقهء پست برمىخيزند .
در قهوهخانهها براى مشتريان تخته نرد مىآورند تا با بازى نرد خود را سرگرم بدارند . همچنين بازى صدف كه مخصوصا ميان تركها رواج دارد و اين بازى وسيلهء ارامنه از اروپا به ايران آمده است ؛ و بازى تخممرغ كه در ايام عيد نوروز رواج كلى دارد . ايرانيان از چند روز پيش از فرارسيدن عيد باستانى و ملى نوروز تعدادى تخممرغ را به رنگهاى گوناگون رنگآميزى ، و بعضى را نقاشى يا تذهيب مىكنند . هر يك اين تخممرغها يك يا دو پيستول مىارزد . پوست بعضى از تخممرغهاى مخصوص بازى را به وسايلى سخت و سفت مىكنند تا زود نشكند .
بعضى از بزرگان و افراد طبقهء ممتاز كه عدهشان بسيار نيست اوقات فراغت خود را به بازى شطرنج مىگذرانند . اين بازى نيز ظاهرا مانند ديگر بازيهايى كه قمار به شمار مىآيند حرام است . اما شطرنجبازى در اجتماع مخالف شؤون شمرده نمىشود . دربارهء ابتكار بازى شطرنج و اشتقاق اصطلاحات آن ، و نام مهرههاى چندگانهاش ، محققان عقايد متفاوتى بيان كردهاند . ايرانيان بر اين دعوىاند كه دانشمندان و متفكران باستانى آنان شطرنج را ابداع و اختراع كردهاند ، و ريشهء لغوى نامهاى مهرههاى شطرنج همه فارسى است . برخى از آنان شطرنج را صدرنج مىگويند ،
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 790
مساهمون: ژان شاردن
ص٧٩٠