فصل يازدهم طبايع ، خلق و خو و عادات ايرانيان
ايرانيان به طبع مردمانى خشن و جدى مىباشند ، و اين خصوصيّت از مطالعه و بررسى خلق و خوى گبران كه نياكان دوران باستان ايرانيان مىباشند به خوبى نمايان مىگردد . اغلب گبران مردمانى زشت و بدهيكل مىباشند . پوست بدنشان نيز سخت سبزه است زيرا گبران جز با خويشاوندان خود ازدواج نمىكنند . ساكنان مجاور هندوستان نيز زشت و تيرهرنگ مىباشند . اما در ديگر نقاط ايران چون مردم با نژادهاى مختلف امتزاج يافتهاند از نظر خلقت و خلق بسى بهتر شدهاند . مخصوصا افرادى كه نژاد از گرجيها و چركسها دارند خوش صورت و ملايم طبع مىباشند . زيرا بر اطلاق مردمان اين دو قوم افرادى زيباروى ، خوشهيكل ، زندهدل ، بانشاط ، شكفتهحال ، عاشقپيشه و دليرند . غالب بزرگان و اعيان ايران از مادران گرجى يا چركسى پا به عالم هستى نهادهاند . حتى مادر بسيارى از پادشاهان ايران چركسى يا گرجى بودهاند ؛ و چون پيوند ايرانيان با زنان اين دو قوم از يكصد سال پيش مرسوم و معمول شده در زمان حاضر زنان خوبروى و خوشاندام شدهاند ، اما زيبايى و ظرافتشان هرگز به پاى خوشتراشى و خوشگلى زنان چركسى و گرجى نمىرسد .
مردان ايران بلندبالا ، رشيد ، سرخ و سپيد ، خوشسيما و باوقارند ؛ و لطافت و پاكيزگى هوا و ميانهروى در هر كار ، و قناعت در خورد و خوراك در خلقتشان تأثير بسزا داشته است ؛ و اگر امتزاجى كه بدان اشاره كردم صورت نمىپذيرفت به تحقيق بزرگان ايران زشتترين و كريهترين افراد روى زمين بودند ؛ چه آنان نژاد از مردمانى دارند كه از دير زمان در تركستان واقع در ميان درياى خزر و چين سكونت اختيار كردهاند ، و تاتارها از نظر خلقت بد منظرترين مردمان قارهء آسيا مىباشند ؛ از آن كه