فصل دهم ماهيهاى ايران
بر اطلاق ماهيان بر دو گونهاند : ماهيهايى كه در دريا پرورش مىيابند ، و ماهيهايى كه در آبهاى شيرين مىزيند و رشد و نمو مىكنند . بحر خزر كه از جمله درياهاى بزرگ ايران مىباشد انواع و اقسام ماهى دارد . از آن شمار است ماهى خاويار ، سرخو ماهى ، و نوع ديگرى كه بسيار خوب است و دست پيش ناميده مىشود ، و اقسام ديگر صيد مىكنند و به همهجا مىبرند . اما به اعتقاد من هيچ يك از درياهاى كرهء زمين به اندازهء خليج فارس ماهيهاى متنوع و مطبوع ندارد . ماهيگيران هر روز دوبار در سراسر سواحل اين خليج به ماهيگيرى مىپردازند و همهگونه ماهى خوشمزهتر و متنوعتر از كليّهء ماهيهاى درياهاى اروپا صيد مىكنند . ماهيگيران ماهيهاى صيد شده را در ساحل دريا به خريداران مىفروشند و هرچه از ماهيان صيد شده در صبح ، ساعت ده بماند و آنچه در صيد بعد از ظهر در غروب بماند به دريا مىريزند .
صيادان ماهى در سواحل اين خليج نوعى ماهى صيد مىكنند كه گوشتشان سرخرنگ است ، و وزن هر يك به دويست يا سيصد ليور مىرسد . اين ماهيها را غالبا در سواحل عربستان به دام مىاندازند ، و مانند گوشت گاو نمكسود مىكنند . چون نمكهاى اين منطقه چيزها را سوراخ مىكند و هوايش خوب نيست گوشت اين ماهىها را نمىتوان مدت زيادى سالم نگاه داشت ، و به ناچار آن را با حرارت خورشيد خشك مىكنند يا دود مىدهند تا بتوانند مدتى نگهدارند و نمكسود نمىكنند .
ماهيهاى آبشيرين به قدر ماهيان دريا زياد و متنوع نيست . زيرا ايران رودخانههاى مهمى ندارد ، و آنچه دارد چندان از آب آنها استفاده مىشود كه