فصل نهم پرندگان اهلى و وحشى و شكارى
نظير همهء پرندگان كه ما در اروپا داريم در ايران نيز هست اما نه بدان فراوانى . بوقلمون را ارامنه در حدود سى سال پيش به ايران آوردهاند . « 1 » هنوز درست شناخته نشدهاند و عدهشان زياد نيست . ارامنه وقتى عدهاى از اين پرندهء اهلى را از قسطنطنيه به اصفهان آوردند به رسم تحفه تقديم شاه كردند . چون هيچيك از خدمتگران پادشاه به پرورش آنها آشنا نبود شاه دستور داد بوقلمونها را به خود ارامنه بسپارند تا نگهدارى كنند ؛ و هر يك را به خانوادهاى سپردند . ارامنه چون فقير و نادار بودند از عهدهء مخارج آنها برنيامدند و همه پس از مدتى مردند . چون اين پرنده را خروس هندى نيز مىنامند بعضى بر اين گمانند كه آنها را از هند شرقى به ايران آوردهاند ، اما اين تصوّر درست نيست ، بلكه به احتمال قوى آنها را از هند غربى حمل كردهاند ، و از آن خروس هندى مىخوانند كه مانند آنها درشت مىباشند .
ايرانيان مرغانى پرورش مىدهند كه همانند مرغان خانگى اروپا درشت مىشوند ، و ارامنه خروسهاى اختهء بسيار بزرگى دارند كه مخصوصا از چربيشان استفاده مىكنند . در ايران هم كبوتر وحشى هست و هم كبوتر اهلى ؛ اما عدّهء كبوتران وحشى بسى بيشتر مىباشد ؛ و چون مدفوع كبوتر براى تقويت زمينهاى زراعى كه در آنها خربزه كاشته مىشود مناسبترين و بهترين نوع كودهاست مردمان در سراسر
هامش
( 1 ) - طبيعىدانان جملگى بر اين اعتقادند كه بوقلمون و گنهگنه را ژزويتها از آمريكا به اروپا آوردهاند ؛ و بوقلمون در زمان پادشاهى فرانسواى اول به فرانسه وارد شده است .