ايرانى تركيب مىكنند ، و از آن چيزهاى مختلف مىسازند .
معدن سرب در حوالى كرمان و يزد وجود دارد ، و معادن سرب يزد غالبا آميخته به نقره است . كانهاى ديگر نيز در ايران هست از آن جمله است معدن گوگرد ، شوره ، مخصوصا در كوه دماوند كه هيركانى را از پارت جدا مىكند ، و به حدّ زياد استخراج مىشود . معدن انتيمون در كرمان است امّا نوع آن خوب نيست ، زيرا پس از آن كه سنگهاى آن ذوب شد قسمت اعظمش سرب است . سنگ سمباده در حوالى تبريز يافته مىشود ، و بسيار محكم است ؛ امّا به نسبتى كه آن را به كار مىبرند قطعه قطعه مىشود و از صلابت و استحكامش كاسته مىگردد . به عكس سمبادههاى هندوستان كه هرچه خرد شود استحكامش فزونتر مىنمايد . امّا سولفاتها و جيوه و قلعى در ايران وجود ندارد و بايد آنها را از هندوستان بياورند .
نمك بىهيچ گونه رنج و زحمت در بيشتر نقاط ايران به دست مىآيد ، و طبيعت آن را در دسترس ساكنان همه نواحى ايران قرار داده است . گوگرد و زاج نيز فراوان است . دو جور نمك در ايران هست : نمك زمينى و نمك سنگى يا معدنى .
بسيار نمكزار به طول بيش از ده فرسنگ در بسيار مناطق گسترده شده است . هنگامى كه مسافر از پارت مىگذرد بسيارى از كويرهاى پوشيده از نمك را مىبيند . مسافرى كه از كاشان به هيركانى مىرود در نزديكيهاى كاشان صحراهايى وسيع سراسر پوشيده از قشر ضخيمى نمك كاملا پاكيزه و بىغش مىبيند . در اصفهان و ماد نمك سنگى را از معدن بيرون و به شهر مىآورند . قطعات اين نمك بزرگ و صيقلى است . نمكهاى سنگى بعضى نقاط مانند حوالى كرمان آنقدر سخت است كه مردمان تنكمايه در ساختن خانه آنها را جاى سنگ و آجر به كار مىبرند .
مركز اصلى استخراج سنگ مرمر و سنگ لوح حوالى همدان - شوش باستان - مىباشد . سنگهاى مرمر ايران به رنگهاى سفيد ، سياه ، سرخ مىباشند . رنگ بعض آنها آميخته به سپيد و سرخ است . سنگهاى مرمر سياه را از سارى يكى از شهركهاى سوزيان استخراج مىكنند . اين نوع سنگ به آسانى ورقهورقه مىشود و به صورت سنگ لوح در مىآيد . امّا بهترين نوع سنگ مرمر در حوالى تبريز استخراج مىشود . صفحات اين نوع سنگ مرمر مانند بلور شفاف است ، و از ورقههايى به ضخامت يك بند انگشت آنچه را پشت آن قرار دارد مىتوان ديد . رنگ اين نوع سنگآميزهاى از سفيد و سبز كمرنگ ، و شبيه يشم روشن است ، و به قدرى نرم است كه با كارد بريده
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 733
مساهمون: ژان شاردن
ص٧٣٣