فصل ششم گلهاى ايران
هر نوع گلى كه در فرانسه و ديگر كشورهاى زيبا و پرنعمت اروپا مىرويد در ايران نيز وجود دارد . امّا مقدار و خصوصيات آن در همهء نقاط اين امپراتورى برابر و يكسان نيست . مثلا در نواحى جنوبى كه بيشتر روزهاى سال هوا بسيار گرم است كميّت و كيفيت گلها همانند نواحى معتدل خوب و شكوفان نيست ؛ زيرا همچنان كه سرماى شديد رونق و طراوت گلها و نهالها را مىشكند حرارت زياد از شادابى و رونقشان مىكاهد و آنها را مىسوزاند . به همين سبب تنوّع گلهاى هند از گونهگونگى گلهاى ايران بسى كمتر است ؛ و گرچه آنجا نيز گلهاى قشنگى دارد اما جلوه و رونق آنها بهقدر گلهاى ايران نيست ، و بر اطلاق مىتوان گفت كه رنگ و نگار و شكوه گلهاى ايران بسى افزونتر از جلوه و جذّابيّت گلهاى هند و اروپا مىباشد .
سرزمين هيركانى يكى از مراكز اصلى خاستگاه گل و سبزه است ، در آن جنگلهاى انبوهى از درختان مركبات وجود دارد و بيشتر زمينهاى آن از گلهاى ياسمن ساده و پربرگ و انواع گلهايى كه در اروپا هست و گلهايى كه همه كشورهاى آن از داشتن آنها محرومند پوشيده شده است . سراسر سرزمين مازندران كه شرقىترين « 1 » منطقهء كشور ايران است ، از ماه سپتامبر تا آوريل ، همانند گلزارى پوشيده از انواع گل و فصل رسيدن گونهگون ميوههاست . امّا ماههاى ديگر ، هواى اين استان چنان سنگين و خفهكننده مىگردد كه زندگى كردن در آن دشوار است . در ماد و نقاط شمالى خوزستان سراسر ييلاقها پوشيده از لاله ، شقايق ، لالهء صحرايى ، گل پنجه
هامش
( 1 ) - بايد شمالىترين باشد .