مردم مشرقزمين بر اين اعتقادند كه پادزهر « 1 » مادهاى ضد زهر است ، به همين جهت آن را پادزهر مىگويند كه به معنى غالب بر زهر يا خنثىكنندهء سم است ؛ و كلمهء بزوآر
) Bezoar (
فرانسوى بىگمان از آن گرفته شده ، همچنان كه لغت سيوت
) Civette (
از كلمهء زباد
) Zabad (
اشتقاق يافته است .
پادزهر را در معرقات به كار مىبرند و به كسانى كه به بيمارى حصبه گرفتار آمدهاند مىخورانند . به داروهاى مقوى قلب ، و محرّك قواى جنسى نيز مىآميزند ، و در شيرينىسازى هم به كار مىبرند . به هر روى مردم بر اين اعتقادند پادزهر فكر و حافظه را تيره و قواى بدن را تقويت مىكند ، و طبيبان مشرقزمين هنگامى كه در مداوا دواهاى ديگر را بدون اثر مىيابند پادزهر را تجويز مىكنند ، و پزشكانى كه كمتر حاذقند براى پادزهر خواص بسيارى مىشمارند ، و اهميت آن را تا آسمان بالا مىبرند . اما حقيقت اينست كه در مشرقزمين ارزش و اعتبار پادزهر سخت كاسته شده ، و چنين برمىآيد ديرى نخواهد گذشت همچنان كه در اروپا خوار و بىقدر گرديده ، در مشرقزمين نيز از نظر بيفتد .
طرز استعمال پادزهر در ايران چنين است كه مقدارى از آن را با تيغهء چاقو مىتراشند ، يا روى سنگ مرمر مىكوبند . سپس اندكى از آن را در قاشق با گلاب مىآميزند و مىخورند .
طرز ساختن پادزهر تقلّبى نيز بسيار آسان است و به بهاى ارزان عرضه مىشود . پادزهرهاى بزرگ و درشت و برّاق تقلّبى مىباشند ، و من هرگز پادزهر طبيعى و غيرتقلبى را كه يك قطعهء آن بيش از شش گروس وزن داشته باشد نديدهام .
پادزهر حقيقى سبكتر از ساختگى و تقلبى آن است . براى بازشناختن پادزهر واقعى از تقلبى درفش را داغ و در پادزهر فرو مىكنند ، اگر نوك داغ درفش در آن فرو رفت و بخارى از آن برخاست تقلبى است ، و اين دقيقترين و مطمئنترين وسيلهء تشخيص است . براى ساختن پادزهر تقلبى معمولا از نوعى صمغ و موم اسپانيايى استفاده
هامش
( 1 ) - پاد به معنى ضدّ ، مخالف ، نگهبان ، پاسبان و نام ديگر پادزهر ترياق يا ترياك مىباشد تا ترياق از عراق آورند مار گزيده مرده باشد . و كشد زهر جايى كه ترياق نيست .