مىگيرند .
موميايى كلمهاى فارسى است ، و از لفظ موم كه به معنى صمغ و انگوم است مشتق شده . در زبان عربى و عبرى اين كلمه به همين معنى است . ايرانيان مىگويند دانيال پيغمبر طرز استخراج و به كار بردن موميايى را به ايشان آموخته است .
يكى ديگر از نباتاتى كه در اين روزگاران در ايران اهميّت زياد دارد حناست كه از دانههاى آن مادهء رنگينى به دست مىآورند ، و با آن دست و پا و مو و ريش را خضاب مىكنند . فايدهء حنا اين است كسانى كه دست و پاى خود را با آن رنگين مىكنند سرما و تابش آفتاب دست و پايشان را رنجه نمىكند ، و آنها را نمىتركاند . به همين جهت ساقهاى دست و پاى اسبان را نيز با حنا رنگين مىكنند .
دانههاى حنا بر درختچههايى مىرويد ، و آنها مانند دانههاى فلفل و سرو كوهى پر پشت مىباشد . اين درختچهها مخصوصا در كرمان و سيستان فراوانند و همان است كه ما پاستل
) Pastel (
- وسمه - مىناميم ، و از برگهاى درختچه حنا نيز به همين منظور استفاده مىكنند . حنا را اينگونه به كار مىبرند كه نخست دانه يا برگ درختچهء حنا را كاملا مىسايند و چندان آب بدان مىافزايند تا به سفتى و غلظت شفته شود . آنگاه كف و پشت دست و پا را به خمير حنا مىاندايند و دور آنها را پارچه مىپيچند ، و تمام مدت شب بدينگونه مىدارند تا رنگين گردد . اگر دست و پا را بلافاصله يا اندك زمانى پس از بستن حنا بشويند رنگ نمىشود ، به همين جهت مدت چند ساعت نبايد آب به دست و پا برسد . رنگ حنا در حدود پانزده روز تا سه هفته به دست و پا مىماند .
روناس كه ما آن را اپوپوناكس
) Opoponax (
مىناميم ريشهء سرخ رنگ گياهى است كه از آن در رنگ رزى استفاده مىشود . محصول روناس ايران زياد و مرغوب است ، و هنديان با اين كه همهگونه رنگ درست مىكنند از خريداران عمدهء روناس ايران مىباشند .
پنبه در كليّه نقاط ايران مىرويد ، و سرتاسر بسيارى از دشتها پوشيده از بوتههاى اين گياه است . قوزهء آن به درشتى حقّهء خشخاش ، امّا گردتر است ، و در هر قوزه هفت دانهء سياهرنگ به درشتى دانهء باقلا وجود دارد كه تخم آن گياه است .
همچنين در بيشتر نقاط ايران درختچه كميابى مىرويد كه ميوهاش درشت و دراز و به شكل مو وحشى سبز است ، و هنگامى شكفته مىشود الياف و پرهاى نرمى همانند