فصل [ سوم و ] چهارم درختان ، رستنيها ، داروهاى گياهى
در فصل آينده دربارهء درختان ميوه ده سخن مىگويم و در اين فصل به انواع درختان ديگر كه مهمترين آنها چنار ، بيد ، صنوبر ، سدر مىباشد اشاره مىكنم . سدر عربى و فارسى آن كنار است ، و لا تنها به آن كرنوس
) Cornus (
مىگويند ، و ما فرانسويان كلمهء كرنوويليه
) Cornovillier (
را از آن ساختهايم . ايرانيان بر اين اعتقادند كه درخت چنار دافع بيمارى طاعون ، و هرگونه آلودگى و فساد هواست ؛ و از زمانى كه در خيابانها ، خانهها و باغها چنار زياد كاشته شده هيچ نوع بيمارى مسرى در اصفهان شايع نشده است . به همين جهت نشاندن درخت چنار در بسيارى از شهرهاى ديگر ايران نيز رواج يافته ، از جمله در شيراز از اين نوع درخت بسيار ديده مىشود . درخت مازو در بسيارى از نقاط ايران خاصّه در ايالت خوزستان فراوان است .
درختانى كه صمغ و انواع بخوربار مىآورند به مقدار زياد در بيشتر نواحى مىرويند .
درخت بخور شبيه درخت گلابى و مانند آن بزرگ است و مخصوصا در كوهستانهاى كرمان وجود دارد . همچنين در اينجا و بسيار جاهاى ديگر درخت بنه ، بادام كوهى ، شاه بلوط وحشى و برخى درختان ديگر به كثرت ديده مىشود . درختى كه شير خشت يا ترانگبين از آن مىگيرند بسيار است . در ايران شيرخشت به دست مىآيد ، و بهترين نوع آن شيرخشت زردرنگ مىباشد كه دانههاى درشت دارد ، و از درختان شهر نيشابور واقع در خراسان گرفته مىشود . نوع ديگر گزانگبين ناميده مىشود زيرا از درختانى به نام گز مىگيرند . درخت گز در ايالت سوزيان
) SOUSIAN (
- شوش - مخصوصا در دورق
) Daurac (
يكى از نواحى خليج فارس - آراكاى بطلميوس - بسيار مىرويد . قسم ديگر ترانگبين كه من آن را ديدهام به صورت مايع است . آن را از