موفّق به دستيابى چنين امتيازات شدند .
رئيس گروه مبلّغان دگربار از سوى فرستادهء كنونى فقط مأموريت دارد هدايايى كه گستون همراه آورده بود به پيشگاه شاهنشاه تقديم ، و تثبيت امتيازات اعطايى را تقاضا كند .
صدراعظم نگاهش را به سوى وزيران متوجّه كرد ، و با حالت جدّى گفت :
به نظر من اظهارات رئيس گروه مبلغان با حقيقت و واقعيت موافقت و مطابقت دارد زيرا بسيار بعيد مىنمايد كمپانى فرانسه براى گفتگو دربارهء چنين قرارداد مهم جوانى را كه تازهكار و فاقد تجربهء كافى است اعزام بدارد ؛ امّا دگربار رو به رئيس گروه مبلغان كرد و گفت ولى اظهارات شما با آنچه در عريضهء تقديمى فرستاده كمپانى به پيشگاه شاهنشاه آمده مباينت دارد ؛ زيرا در آن تشريح شده كه آقاى گستون و ژونشر داراى اختيارات و اعتبار مساويند ، و قصد كمپانى از اعزام اين دو اينست كه اگر يكى در راه در گذرد ديگرى جانشين او باشد ، و وظايف مشترك را انجام دهد .
رئيس گروه مبلغان در برابر اين ايراد مواجه با اشكال و سرشكستگى شد ، و كوشيد اين تعارض مسلّم را به نوعى توجيه كند ، اما سعيش بىفايده ماند و اظهاراتش چندان سست و بىمايه بود كه هيأت وزيران آن را قابل جواب گفتن ندانست . سپس صدراعظم به تفصيل تمام مساعدتها و مرافقتهايى را كه اولياى امور ايران از سال 1664 به دو آغاز گفتگوهاى تجارى ميان فرانسه و ايران به آن كشور انجام داده بودند بيان كرد و گفت ايران بىآنكه از بازرگانان فرانسوى حقوق گمركى طلب كند دست آنان را در ايران بازگذاشته و هيچگونه مساعدتى از آنان دريغ نداشته است ، امّا كمپانى هند شرقى فرانسه به جاى اين كه وعدههاى كتبى گروه اوّل نمايندگان خود را جامهء عمل بپوشاند ، بىآنكه در مقابل آن همه مرافقتها چيزى ارائه دهد درخواست تزييد و تمديد مساعدت مىكند ، و مستشار فرستادهء كمپانى كه در برابر سخنان استوار و مستدلّ صدراعظم سخنى قانعكننده و در خور گفتن نداشت وعدههاى خوشى را عنوان و اظهار كرد . سرانجام در پايان يك رشته گفتگوهاى طولانى صدراعظم گفت به هر صورت خلاصه اين مذاكرات به عرض شاهنشاه مفخّم مىرسد ، و معظم له با رأفت و سخاوتى كه سرشته با طبع بلند ايشان است بىگمان درخواستهاى كمپانى را مورد توجّه قرار مىدهند و اميدوار است كار به مراد و دلخواه كمپانى پايان يابد ، و او
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 668
مساهمون: ژان شاردن
ص٦٦٨