تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 660

مساهمون:

ص٦٦٠
پرافتخار خود ، و امن و آرامش و آسايشى كه بر اثر كاردانى و رأفت آن پادشاه بزرگ در سراسر كشور پهناور ايران گسترده شده آگاه و شادمان شديم و بسيار آرزومنديم كه خورشيد خوشبختى و شكوه و جلال آن اعليحضرت پيوسته در كمال بلندى و تابندگى باشد ، و پروردگار توانا شما را هميشه در سايهء توجهات خود قرين سرفرازى و بلندنامى ، و برخوردار از همهء نعمتهاى مادى و معنوى بدارد . كمپانى هند شرقى انگليس متضرعانه به دربار ما معروض داشته كه پنجاه سال پيش معاهده‌اى با شاهنشاه فقيد شاه عباس كبير يكى از بزرگترين نياكان نامور شما منعقد كرده ، و آن پادشاه معظم به پاداش خدمات بزرگى كه كمپانى هند شرقى انگليس به هزينهء خود در كار تسخير و تصرّف قلعه كيشميش
) Kichmiche (
و شهر و جزيرهء هرمز كرده معظم له افزون بر اعطاى امتيازات ديگر موافقت فرموده‌اند نيمى از حقوق و عوارض گمركى كه از بازرگانى اعم از راه دريايى يا زمينى گرفته مىشود متعلق به اين كمپانى باشد . اكنون اين كمپانى شكايت دارد كه سالهاست مأموران آن اعليحضرت سهمى بسيار اندك كه از يك هزار تومان تجاوز نمىكند به كمپانى مىدهند ، و حال آن كه درآمد گمركات مذكور از سى هزار تومان بيشتر است . اينك با اشتياق زياد و توجّه به مراتب مودت و دوستى كه از زمان قديم ميان دو ملت وجود داشته و دايم در تزايد است اميد دارد به طريق منصفانه خسارات وارد به كمپانى جبران شود و موجباتى فراهم آيد كه آن اعليحضرت عدالت كامل را نسبت به كمپانى رعايت كنند ، و بفرمايند كليّهء مطالبات كمپانى از بابت بقاياى حقوق معوقه يعنى باقيمانده سهم صدى پنجاه تأديه شود ، و مؤكّدا دستور فرمايند در سالهاى آينده حقوق كمپانى كاملا رعايت گردد ، و وزيران را موظّف فرمايند از اين پس با پرداخت نصف درآمد گمركات به كمپانى موجبات آسودگى خاطر مديران آن را فراهم كنند تا دوستى صميمانه و صادقانه ميان دو ملّت همچنان برقرار و مستدام بماند . به همين آرزو و اميد اعليحضرت همايون را به خداى قادر مطلق مىسپارم . صدراعظم وقتى دريافت كه انگليسيان قدر حمايت و عنايتى را كه دو سال پيش در حقّ ايشان به‌جا آورده نشناخته‌اند ، و به جاى اظهار سپاسگزارى به پادشاه خود دربارهء مسائل مادى شكايت برده ، چنان آزرده خاطر شد كه خويشتندارى نتوانست . مترجم كمپانى را احضار فرمود و به او چنين گفت : اين تو هستى كه انگليسيان را وادار و تحريك مىكنى تا با مطرح و تجديد كردن مسائل كهنه و از