كه مىتواند ناظر را به قبول پنج هزار فرانك رضا كند . خواهشم پذيرفته شد و به دستور ناظر همان ساعت دو هزار اكو آوردند و به من دادند .
پس از اين كه بدينگونه اختلاف از ميان برداشته شد ناظر به من مهربانى بسيار كرد و دعوت فرمود در سفر شاه به قزوين از جمله ملتزمان ركاب او باشم .
مخارج را هم نيز به عهدهء دربار خواهد بود . سپس گفت از قول او به فرستادهء كمپانى فرانسه بگويم كه عريضهاش را به عرض شاه رسانده و دربارهء مقدّم داشتن وى بر فرستادهء انگليس مذاكره كردهام ، نتيجه به وفق مراد و دلخواه اوست و مقرّر شده حقّ تقدم وى كاملا رعايت شود . اما اين وعده به وفا نينجاميد و به نمايندگان فرانسه و انگليس چنان كه خواهم آورد در يك ساعت و با هم اجازهء شرفيابى داده شد .
روز شانزدهم شاهزاده خانم عمّه شاه همسر بزرگترين مجتهد وقت به وسيلهء شش تن چهار سينى انواع شيرينى ، چند شيشه بزرگ شربت ، مقدار زيادى نان شكرى كه با ادويههاى معطر خوشبو شده بود ، مقدارى نان بادامى و ديگر شيرينيها از اينگونه برايم فرستاد . از مهربانيها و عواطف كريمانهء اين بانوى سخاوتمند سخت شادمان ، و در انديشه شدم كه چگونه محبت بىكرانش را جبران كنم . بر حسب اتفّاق روز بعد شادى ديدار خواجهء خاص وى كه هميشه رابط گفتگوى من و شاهزادهخانم بود نصيبم شد ، و فرصت يافتم ، وسيلهء او مراتب سپاسگزارى خود را به معظم لها عرضه بدارم ، و مطمئنم كه وى مىتواند به نيكوترين بيان حقشناسى و قدردانى مرا عرضه بدارد . زيرا همه خواجهسرايان بر اطلاق زبان گرم و گيرا دارند و راه نفوذ به دلها را نيكو مىشناسند .
روز بيستم به ديدار زرگرباشى رفتم و پانصد اكو بابت دو درصدى كه در معامله با شاه به او تعلق مىگرفت پرداختم . او از دريافت همين مبلغ راضى بود و گفت از نيرنگبازى و دغلسازى و تزويرى كه بيشتر ايرانيان در محاسبات و معاملات خود به كار مىبرند متنفر و بيزار است و افزود كه من هميشه به حقّ خود قانع و خرسندم .
روز بيست و يكم فرستادهء كمپانى فرانسه در همان تالار و به همان آئين كه روز شانزدهم ديگر فرستادگان به حضور شاه بار يافته بودند به افتخار شرفيابى نائل شد . مأمور پذيرايى سفرا در حدود ساعت هشت صبح در فاصلهء صد و پنجاه قدمى
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 648
مساهمون: ژان شاردن
ص٦٤٨