حقيقت شگفتانگيز و ديدنى بود . همهء اين ورزشها و عمليات درخور آفرين كه مايهء نشاط و تفريح خاطر ايرانيان است يك ساعت بعد از ظهر پس از رفتن سفيران به پايان رسيد . در تمام طول مدتى كه شاه به تماشا پرداخته بود با هيچ يك از سفيران حتى يك كلمه صحبت نكرد و پيوسته به هنرنمايى نمايشدهندگان و شنيدن آهنگهاى موسيقى كه هنرمندترين گروه نوازندگان مىنواختند توجّه داشت ، و گاه نيز با بزرگان دربار كه در حضور بودند مذاكره مىكرد .
اين نيز گفتنى است كه هنگامى كه سفيران در تالار گرد آمدند همهگونه ميوههاى تازه و خشك و انواع شيرينيهاى خشك و تر در دسترسشان قرار گرفت .
شيرينى و ميوهها را به صورتى خوشايند در سينىهايى كه خيلى بزرگتر از سينيهاى اروپاييان است چيده بودند و به تالار آوردند . اين سينىها چوبين بود ، و همه به صورتى بديع و در خور آفرين نقاشى و رنگآميزى شده بود . در هريك آنها بيست و پنج تا سى بشقاب چينى جا مىگرفت . پيش روى هريك از حاضران يك سينى ، و گاهى براى گرامى داشت بيشتر دو يا سه سينى مىنهادند . در آخر تالار روبهروى در ورودى ، در قفسهاى زيبا ، نزديك به پنجاه تنگ زرين چيده شده بود كه پراز انواع شرابهاى مردافگن بود . برخى از اين تنگها ميناكارى ، بعضى گوهرنشان ، و برخى پوشيده از مرواريد بود . در يك قسمت ديگر قفسه شصت يا هشتاد جام شرابخورى و ظرف زير آن كه همه مانند تنگها به مينا و مرواريد و گوهر مزين شده بودند جا داشت . در هريك برخى از اين جامها كه بلندى پايههاشان بيش از دو انگشت نبود افزون بر سه شوپين « 1 » شراب مىگنجيد . ظرافت و زيبايى و هنرى كه در ساختن اين جامها و متعلقات آن به كار رفته بود به راستى شگفتانگيز ، خيرهكننده و درخور آفرين بود . سفيران هيچ كدام شراب ننوشيدند . تنها سفير مسكوى مقدارى از عرق كشور خودش را خورد .
وقتى ديدم شاه و درباريانش مى مىنوشند و به سفير مسكوى تعارف نمىكنند در شگفت ماندم ، و از يكى از بزرگان مجلس سبب را پرسيدم . گفت اين عدم توجّه به خاطر رعايت شؤون و حفظ عظمت و جلال و شكوه شاه است و در حالى كه خنده بر
هامش
( 1 ) -) Chopine (نام يكى از مقياسهاى قديمى كه براى اندازهگيرى مايعات به كار مىرفته ، و هر شوپين تقريبا برابر نيم ليتر بوده است .